مطبوعى براى زيستن نيست . يكى از دلايل اينكه افسانه‌ها و روايتها و خرافات زيادى به اين قسمت از ايران نسبت مىدهند نزديكى آن با كوه آرارات است . مردم مدت چندين قرن به اين افسانه‌ها اعتقاد و ايمان داشتند . غريب آنكه ، امروز نيز به برخى از آنها معتقد مىباشند . افسانه‌هاى مربوط به نوح هنوز با كوه آرارات پيوستگى دارد . مكانى كه وى درخت مو را در آنجا غرس كرد و از شيرهء انگور بيش از اندازه آشاميد تا مدتى قبل در يكى از دهات ، كه فاصلهء چندانى با تبريز ندارد ، نشان مىدادند . نام اين ده آرگوى « 1 » است كه معنى آن « نوح درخت مو را غرس كرد » مىباشد . نقطه‌اى كه او محرابى براى يهوه ترتيب داد نيز مشخص شده است . همچنين درخت بيد كوتاهى است كه مىگويند از چوب كشتى نوح ، كه قايق‌ساز بىنظمى آن را به جاى گذاشته ، روييده است . در نزديكى ايروان ، شهر كوچك ديگرى است كه مىگويند نوح پس از فرود آمدن از كشتى ، اول مرتبه در اين شهر توقف كرد . شهر ديگرى نيز در چند كيلومترى تبريز بين اين شهر و جلفاى قديمى ، كه در مرز روسيه شوروى واقع شده ، قرار دارد . نام اين شهر مرند است ولى در قديم مر - اند به معنى « مادر آنجاست » بوده است . ( اين مطلب بايد مربوط به قبل از طوفان نوح باشد . چه ، ذكرى از اينكه نوح مادر خود را به كشتى برده به ميان نيامده است ) . آن دو محلى كه نخست نام برديم ، يعنى آخورى و ايروان بر اثر زمين‌لرزه وحشتناكى كه در سال 1840 م رخ داد ويران شد . دهات و قصبات آن سامان در زير فشار اين زلزله خرد شدند و سكنهء آن به هلاكت رسيدند . با اينهمه ، محل شهر مرند در نقشهء ايران محفوظ مانده است « 2 » . همچنانكه در دهات ايران معمول است راهنمايان مصر نيز هنوز خوش دارند جايى را در نيزار كه مردم گاهوارهء حضرت موسى را در آن محل پيدا كرده بودند به سياحان نشان دهند . در مصر هنوز نارنگى را « يوسف افندى » ( آقاى يوسف ) مىنامند . چه ، نام اولين وزير دارايى خارجى ، كه به اين كشور مسافرت كرد و به اين ميوه بسيار علاقه‌مند بود ، يوسف بوده است . ولى اين واقعه در مقايسه با واقعه‌اى كه دوتى « 3 » در آخرين صفحات كتاب تقليدناپذير خود به نام صحراى عربستان « 4 » از آن ياد

--> ( 1 ) . اولا نام اين ده آرگوى ( Argwi ) كه مؤلف نوشته است نيست بلكه اخورى ( Akhuri ) يا آرگورى ( Arguri ) است . ثانيا اين ده نزديك ايروان است و اشاراتى كه مؤلف به افسانه نوح مىكند همه مربوط به ايروان و آخورى است نه تبريز و دهات آن . - م . ( 2 ) . مؤلف مرند را نزديك آخورى و ايروان فرض كرده مطالب مربوط به اين سه نقطه را درهم آميخته است . - م . ( 3 ) . Doughty ( 4 ) . Arabia Deserta