بلكه روى سخن آنها به ايجادكنندگان قنات در صحرا نيز هست . اشخاصى كه به ساختن اين قناتها مبادرت مىورزند از ميهن‌پرست‌ترين افراد ايرانى به شمار مىروند و قهرمانانى هستند كه مورد مدح و تحسين قرار نگرفته‌اند . اين افراد قسمت زيادى از زندگى خود را در صحارى متروك و ملال‌آور مىگذرانند . يا در زير اشعهء سوزان آفتاب به كار مشغولند يا در زير زمين در آب ايستاده‌اند و به حفر مجارى جديد اشتغال دارند . در حالى كه مجارى قديم در دست تعمير مىباشد و به اين ترتيب دشمنى را به نام تشنگى ، كه دائما با مردم ايران در زد و خورد و مبارزه است ، دفع مىكنند . هزينهء ايجاد اين قناتها بسيار است . در گذشته معمولا قنات توسط اشخاص ثروتمند و بانفوذ ساخته مىشد . ابتدا يك مقنىباشى مأمور حفر چاه مىشود . ابزار و آلاتى كه در ايجاد قناتها ، توسط اشخاصى كه حرفهء آنها حفر قنات است ، به كار مىرود بسيار مختصر و ساده مىباشد . متصديان اين كار ، چاه را با دقت بسيار حفر مىكنند . استادكارى كه به ايجاد قنات مبادرت مىورزد « مقنىباشى » ناميده مىشود . اين شخص معمولا وجود احتمالى چشمه‌اى را در پايين كوه ، يعنى محلى كه آبهاى برف زمستان در زمين نفوذ كرده است ، حدس مىزند يا معلوم مىكند و بعد چاهى را كه « مادر چاه » مىنامند در اينجا به وجود مىآورد . هنگامى كه محل آب معلوم گرديد به وسيلهء ساده‌ترين آلات و ادوات ، يعنى يك قطعه طناب و يك تراز چوبى مثلث ، آزمايش دقيقى آغاز مىگردد . سپس كار در قسمت ديگر كه آب مورد نياز است شروع مىشود . بين اين دو نقطه كه در حدود 20 يا رد فاصله است يك رديف چاه حفر مىشود . به اين ترتيب قنات نه فقط متصل مىگردد بلكه تهويه و تصفيه هم مىشود . خاكهايى را كه با دلو از چاه بيرون مىآورند و در اطراف دهانه چاه ، كه به شكل دايره است ، به ارتفاع 2 تا 3 پا توده مىنمايند موجب به وجود آمدن اين منظرهء عجيب از فاصلهء دور مىشود . چاه اول ، يا چاه اصلى ممكن است تا 400 پا عمق داشته باشد . هنگامى كه اين نكته درك شود كه تا چاه بعدى فقط چند يا رد فاصله است و اين كار بايد همچنان ادامه يابد تا آخرين چاه به سطح دشت برسد ، نمىتوان از ستايش و تحسين روستاييان به خاطر پشتكار و فعاليتى كه مىكنند خوددارى كرد . از اينها گذشته اين مردم با طبيعت دائما در مبارزه هستند . در تابستان با طوفانهاى شن و در زمستان با طوفانهاى سهمناك و باران مناطق گرمسير مىجنگند ؛ چه در هر دو صورت ممكن است دهانه قنات مسدود گردد . با وجود شيب قنات ، چاهها را با استفاده از يك شاقول معلق كاملا عمودى حفر مىكنند . اين سراشيبى