موجبات وحشت تركان را فراهم مىكردند ، اكنون با فنون جنگى تازه و به كار بردن اسلحهء نارى مايهء خوف تركان گرديده‌اند » . پىيترودلاواله « 1 » ، كه در آن زمان در ايران مىزيست هنگام بحث دربارهء تفنگداران ايرانى به سر آنتونى شرلى اشاره مىكند و مىگويد : « اين ارتش ابتدا پياده بود ولى بعد سواره شد و با تفنگ سرپر ، كه بتواند با آن آتش كند ، مجهز گرديد . » مطالعهء داستان جنبش برادران شرلى در ايران بسيار لذت‌بخش است . شاه عباس با آنها در نهايت احترام رفتار مىكرد . حتى در يكى دو مورد به آنها مأموريتهاى سياسى محول كرد . عقل و درايت و بصيرت شاه عباس سال به سال فزونى مىيافت . وى نه فقط از نو امپراتورى تأسيس كرد و اصفهان را پايتخت خود قرار داد بلكه براى ايران در مشرق و مغرب زمين كسب احترام كرد . وى چندين بار به زيارت مشهد رفت به اين قصد كه ايرانيان به او تأسى كنند و به عوض اينكه پولشان را هر سال به مكه ببرند آن را در ايران به مصرف رسانند . اين طور نوشته شده كه يك بار شاه عباس اين مسافت را كه 1290 كيلومتر است پياده طى كرد . در دوران سلطنت خود هيئتهاى سياسى كشورهاى اروپايى را به پايتخت خويش دعوت كرد . اغماض او نسبت به افراد غيرمسلمان ، شكوه دربار او و طرز ادارهء عاقلانه‌اش و توجهى كه به امنيت و رفاه عمومى داشت و آنگاه عدالت‌خواهى و سختگيرى و دقت او ، توأم با نيات خيرخواهانه‌اش ، موجب شد كه نام او در سراسر امپراتورى با احترام ياد شود . يكى از روشهايى كه براى حصول اطمينان از اجراى قوانين معمول داشته بود اين بود كه هر يك از حكام را مسئول آن ايالت كرده بود ؛ با اين شرط كه در صورت عدم كفايت به اشد مجازات ، يعنى اعدام ، محكوم شود . در بين وظايف حكام ، مسئوليت براى امنيت راهها و حضور كليهء مأموران در محل مأموريت خود قيد شده بود . وى هرگز دروغ را تحمل نمىكرد و بيش از همه چيز در احقاق حق ديگران دقت و مواظبت مبذول مىداشت . در اجراى عدالت در موارد نهايى به قدرى سختگير بود كه هيچ كس را قدرت و جرئت آن نبود كه در اجراى اوامرش تعلل نمايد . مىگويند اگر پسر عمدا از اجراى قانون سرپيچى مىكرد به پدرش دستور مىداد كه پسر خود را به قتل رساند و هرگاه

--> ( 1 ) . Pietri dekka Valle