مجسم مىسازد . ولى خانه‌هاى جلفا مانند خانه‌هاى اصفهان از گل و كاه و خشت ساخته شده در حالى كه در هلند براى اين كار از گل پخته و عمل آمده استفاده مىشود . همچنين براى يك لحظه هم نبايد تصور كرد كه بانوان خانه‌دار جلفا ، با اينكه شهرت دارند از زنان كدبانوى ايرانى خيلى پاكيزه‌ترند ، مانند خواهران هلندى خود كه در دهكده‌هاى كوچك ساحل زوئيدرزى « 1 » به سر مىبرند با كمك همسايگان به شستن خيابانها مبادرت مىورزند . راجع به شهر جلفا قضاوتهاى گوناگون شده است . داخل شهر از حيث منظره بىشباهت به دهكده‌هاى هلند نيست ولى از لحاظ رايحه‌اى كه به مشام مىخورد هيچ‌گونه وجه تشابهى بين جلفا و دهكده‌هاى كشور مزبور وجود ندارد . چهل سال قبل كرزن « 2 » خيابانهاى جلفا را چنين توصيف كرد : « خيابانهاى تنگ كه يك رديف درخت سپيدار يا بيد هرس كرده در دو طرف آن ديده مىشود . اين خيابانها كه كمى عريضتر از جادهء معمولى است با فاضلابهاى روباز متعدد مشبك شده » ولى اين موضوع اكنون دربارهء ساير شهرهاى ايران بيش از جلفا صدق مىكند . در شهر جلفا از لحاظ معمارى تغييرات زيادى به عمل نيامده . تازه‌جويى آن را از اين امر مىتوان استنباط كرد كه عبور وسائط نقليه به طرز يك طرفه از سه يا چهار قرن پيش تا به حال در اين شهر معمول بوده . به طورى كه عرض اغلب خيابانها چنان است كه وسائط نقليه بايد تك‌تك از آن عبور كند . معمولا وسيلهء نقليه ضعيف‌تر به طرف ديوار مىرود و براى چند دقيقه به آن تكيه مىكند و يا به حكم عقل ميهمان‌نوازى جلو خان هلالى شكلى را ، كه شايد براى همين منظور تعبيه كرده باشند ، مىپذيرد . بعضى از درها فقط به منزلهء حفره‌هايى مىباشند كه در ديوارهاى گلى احداث كرده‌اند و برخى ديگر كه بزرگتر به نظر مىرسند تا وقتى كه باز نشده‌اند به بيننده نويد مىدهند كه راه دخول و خروج كاخهايى مىباشند . بايد اذعان داشت كه درهاى باغها و خانه‌هاى ايران از لحاظ معمارى واقعا زيباست . وقتى به اين حقيقت پى برديم كه اغلب آنها از خشت ساخته شده است و معمولا روى آنها را با گل و كاه اندود كرده‌اند به اين نتيجه مىرسيم كه استادى و مهارت سازندگان آن در خور هرگونه تحسين و ستايش است . ايرانيان در گچكارى و گچبرى مهارت فراوان دارند و بىدليل هم نيست . چه ، صدها سال است كه گل و كاه و گچ

--> ( 1 ) . Zuiderzee ( 2 ) . Curzon