على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
5
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى )
بسمه تعالى مقدمه مظفر الدين شاه در آخرين روزهاى سال هزار و سيصد و هفده هجرى قمرى نخستين سفر خود را به انگلستان آغاز كرد . وى روز پنجشنبه دوازدهم شهر ذيحجة الحرام سنهء هزار و سيصد و هفده از تهران راه افتاد و روز يكشنبه دوم شعبان 1318 وارد تهران شد . مسافرت او هفت ماه و بيست و دو روز طول كشيد . تعداد ملتزمين ركاب بسيار بودند يكى از آنان على خان ظهير الدوله بود كه از مردان پاكنهاد و نيكنام دوران قاجار مىباشد آن بزرگ در اين سفر تاريخى سفرنامهاى نگاشته است كه اكنون تقديم خوانندگان مىشود . اين سفرنامه بسى مفيدتر از سفرنامهء مظفر الدين شاه است كه در همين سفر تقرير و تحرير شده است و نيز از سفرنامههاى ناصر الدين شاه سودمندتر و پربارتر است زيرا ناصر الدين شاه و مظفر الدين شاه بخاطر مقام پادشاهى نمىتوانستند آزادانه هرچه را بخواهند بنويسند اما عليخان ظهير الدوله چنين مانعى نداشته و آنچه دلش خواسته نگاشته و ما را بر بسيارى از اسرار درون پرده آگاه كرده است مضافا به اينكه در اين سفر آزادتر از شاه بوده گرفتارىهاى شركت در برنامههاى رسمى و ضيافتها و شبنشينىها و آتشبازيها و تئاترها كمتر داشته روحيهء آزادمنش او نيز او را كموبيش از شركت در اين مجالس گريزان داشته مايل بوده است كه به تنهايى به سير آفاق بپردازد .