على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
23
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى )
مظلومين مىباشد و از حسن مراقبت و اهتمام جناب معزّى اليه روزبروز بر انتظام اين مملكت مىافزايد . . . حكومت لارستان بنابر انتخاب جناب فخامت نصاب حاجى ظهير الدوله به عهدهء كفايت جمال الدين واگذار شد » . نمره يازده غرّهء رمضان 1289 « پيش از اين شهر شيراز را سوار مخصوص نبود تا در اين ايام كه بنابر اشارهء امناى دولت جاويد مدت علّيه حضرت اشرف امجد ارفع و الا ظل السلطان به جناب فخامت نصاب حاجى ظهير الدوله قدغن بليغ فرمودند كه پانصد سوار زبده تهيه نمايد لهذا جناب معزّى اليه در اندك زمانى فرمايش حضرت مستطاب و الا را اجرا نمود . . . » آخرين مأموريت مدت توقف حاجى ظهير الدوله در فارس بر اين بنده روشن نشد مرحوم بامداد ذيل شرح حال او نوشته است « در سال 1292 پس از درگذشت حسين خان شاهسون نظام الدوله حاكم خراسان ظهير الدوله بهجاى وى مستقلا به استاندارى خراسان منصوب و روانه گرديد و در سال 1294 ق درگذشت » « 34 » بطور خلاصه ؛ از آغاز پادشاهى ناصر الدين شاه ( 1264 ) تا سالى كه وفات يافته ( 1294 ) يعنى سى سال بدون اينكه مورد اعتراضى واقع شود در مشاغل مهم و پرمسئوليت و مأموريتهاى خطرناك انجام وظيفه نموده به خوبى از عهده برآمده است . دو سال بعد از درگذشت ظهير الدوله پسر برومندش على خان داماد ناصر الدين شاه شد . « 35 » و بر جاى پدر نشست و ملقب به ظهير الدوله شد و نخستين پسرى كه از اين ازدواج بهوجود آمد بنام پدربزرگ محمد ناصر خان نام يافت . محمد ناصر خان دوم معروف است به خان خانان و ملقب به لقب ظهير السلطان در سمت نيابت ايشيكخانه « 36 » . نتيجه از تحقيقات محدود و چند هفتهاى خودم كه دربارهء شرح حال محمد ناصر خان ظهير الدوله انجام يافت چنين نتيجه گرفتم كه سمت اساسى و اصلى محمد ناصر خان ظهير الدوله همان ايشيكآقاسىباشى يا سالاربار بوده است و هروقت كه در پايتخت مىزيسته و يا در سفرها همراه شاه بوده است داراى هر سمتى هم كه بوده وظيفهء ايشيك
--> ( 34 ) - تاريخ رجال ايران جلد سوم ص 13 . ( 35 ) - خاطرات و اسناد ظهير الدوله به كوشش ايرج افشار ص چهارده . ( 36 ) - تاريخ رجال ايران جلد پنجم حاشيهء ص 302 .