على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
19
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى )
يازده روزه طى كرد . به عبارت ديگر بيست و يك روز طول كشيد تا شاه از تهران به رشت برسد در روزهاى اقامت شاه در رشت ظهير الدوله سمت ايشيكآقاسىباشى داشت از جمله : « روز دوم ورود موكب مسعود به رشت ژنرال قولىبكين حاكم بادكوبه و توابع كه از جانب اعليحضرت امپراطور ممالك روسيه با جمعى از حكام و صاحب منصبان قفقاز به تهنيت ورود موكب مسعود آمده بودند به توسط وزير امور خارجه بار جسته و با ظهير الدوله ايشيكآقاسىباشى شرفاندوز حضور مهر ظهور همايون شدند . . . پس از ايشان قونسولهاى دول متحابه فرانسه و انگليس و روس متوقف رشت شرفياب حضور مبارك گشته مورد عواطف ملوكانه آمدند . . . در روز سيم ورود جناب حاجى ملا رفيع و ساير علماء اعلام با ظهير الدوله بحضور مبارك شرفياب گشتند . . . بعد از مرخص شدن علما مجد الدوله و ظهير الدوله تمام اعيان و اركان و مستوفيان و عمال و تجار گيلان و سركردگان و خوانين طوالش متعلق به گيلان كه زياده بر هشتاد نفر بودند بحضور مبارك مشرف ساخته و يكان يكان را معرفى نمود » « 24 » . روز ششم كه شانزدهم ذى قعده باشد ناصر الدين شاه هوس كرد كه به بندر انزلى برود « از آن جائى كه ميل خاطر مبارك به رفتن انزلى و تفرج سواحل بحر خضر ( كذا ) بود ظهير الدوله محمد ناصر خان ايشيك آقاسى را مقرر شد كه در ايام غيبت موكب همايون در شهر رشت متوقف و مشغول انضباط امور باشد » « 25 » . ظهير الدوله وزير عدليه از اين بهبعد تا سال 1288 از ظهير الدوله خبرى بهدست نيامد ( شايد همان سمت ايشيكآقاسىباشى داشته و در دربار بهسر مىبرده است ) در سال 1288 ظهير الدوله را باز در كسوت ايشيك آقاسىباشىگرى مىبينيم و منجمله در روز سيزدهم رجب عيد مولود حضرت على عليه السلام « ناظم افندى شارژدفر دولت عثمانى بر موجب اتحاد مذهب دولتين علّيتين و توافق ملتين جانبين ايران و عثمانى محض تبريك و تهنيت اين عيد سعيد رسما به اتفاق حاجى ظهير الدوله ايشيكآقاسىباشى و ميرزا محمد رئيس دفتر وزارت خارجه بحضور مهرظهور تشرف جسته مورد مراحم ملوكانه گرديد » « 26 » .
--> ( 24 ) - روزنامهء دولت عليه ايران نمرهء 640 پنجشنبه چهاردهم ذيحجه 1286 ص 2 و 3 . ( 25 ) - روزنامهء دولتعليه ايران نمرهء 640 پنجشنبه چهاردهم ذيحجه 1286 ص 3 . ( 26 ) - روزنامهء ايران نمره 44 پنجشنبه بيستم رجب 1288 ص 2 ستون 2 .