سلطان محمد ميرزا قاجار
38
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
پير بازار از رشت الى پير بازار يك فرسخ است ولى از زيادى برف و گل و بسيارى آب و خرابى راه به هزار مرارت و سختى در شش ساعت به منزل رسيديم . پير بازار اسكلهء انزلى است . نزديك مرداب كنار رودخانه واقع است . هنگام بارندگى و گل ، سواره محال است عبور شود . همهء راه جنگلهاى انبوه و رودخانههاى جارى [ و ] اطراف راه مزارع و دهات بسيار است . همهجا برنج و ابريشمكارند . خود پير بازار سكنهء كمى دارد . در كنار [ 12 آ ] رودخانهاى كه يك شعبه از سفيدرود است و گميهاى « 7 » انزلى در آنجا بار فرود آرند ، منزلگاهى به جهت معامله ساختهاند . در همين محل شيل « 8 » ماهيگيرى است . اگر درختهاى كنار رودخانه را بتراشند ، گميها در نهايت سهولت به خود رشت مىتوانند رفت « 9 » و مردم از زحمت اين راه آسوده توانند شد . الحال [ در ] زمستان و بهار ، همهء بارها را حمالهاى خلخالى به دوش [ گرفته ] ، از پير بازار حمل به رشت نمايند . قرقاول در اين جنگل زياد [ تر ] از آن سمت رشت بههم مىرسد . دو روز از جهت شدت برف و انقلاب هوا در پير بازار توقف نموده ، روز دهم رمضان سوار گميها شده ، عازم انزلى شديم .
--> ( 7 ) . گمى - نوعى قايق . ( ن . ك . افزودهها ) . ( 8 ) . واژهء گيلكى و به معنى سدى است كه در عرض رودخانه براى صيد ماهى با چوب سازند . جمع آن به سياق عربى شيلات مىشود . ( فرهنگ معين ، ج 2 ) . ( 9 ) . اصل : مىتواند رفت .