سلطان محمد ميرزا قاجار
382
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
دره ماهور مىگذرد [ و ] سخت نيست . وسط دره ماهور قدرى از راه تنگ مىشود . اول قدرى سرابالا ، آخر سرازير و هموار است . صدرآباد خود صدرآباد در جلگه و اول كوير [ واقع ] ، كاروانسرا و آبانبارى است از بناهاى حاجى حسين خان اصفهانى صدر اعظم . در دولت خاقان مرحوم ساخته شده است . بعضى اوقات در تابستانها آب ندارد . كاروانسراى خوبى است . قدرى خراب شده است . حوض سلطان از صدرآباد الى حوض سلطان چهار ساعت ، سه ساعت اول راه [ 257 آ ] كوير و هموار [ است ] . در وقت بارندگى گل و باتلاق مىشود . يك ساعت آخر راه ريگ بوم و دره ماهور [ و ] آخر كوير آبانبار كوچكى است . خود حوض سلطان از قديم كاروانسراى سنگى مختصرى و آبانبار بزرگى داشت . حاجى ميرزا آغاسى در عهد مرحوم محمد شاه ، قناتى درآورد . زراعت كمى مىشود . ميرزا آقا خان صدر اعظم در عهد ناصر الدينشاه كاروانسراى خوبى ساخت . حمام و چاپارخانه هم دارد . كنارگرد از حوض سلطان الى كناركرد « 3 » هفت ساعت [ است ] . همهء راه هموار [ و ] بلند و پست كمى دارد . طرفين راه دره ماهور [ است ] مگر قدرى از آخر راه . بعد از سه ساعت و نيم آبانبارى است از بناهاى حاجى حسين خان اصفهانى . در اين اوقات ظهير الدوله تعمير كرده ، كاروانسرايى ساخته است . در يك ساعت و [ 257 ب ] نيمى كناركرد رودخانهء شورى مىگذرد كه سرچشمهء آن از نزديكى
--> ( 3 ) . كنارهگرد : ده جزو دهستان فشافويه ، شهر رى ، شهرستان تهران ، 34 كيلومترى جنوب باختر شهر رى . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 1 ) .