سلطان محمد ميرزا قاجار
371
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
لب مناره بگذارند ، مىافتد ، بلكه مكرّر خود ديدهام كه همهء آن ايوان و بنا حركت مىكند . جهت آن معلوم نيست . مردم از اطراف و از جاهاى دور به تماشاى آن مىآيند . شهرستانك شهرستانك « 25 » دهى است در سمت شرقى اصفهان كنار رودخانه . « 26 » سابقا آبادى معتبرى بوده است . حال خراب است . پلى هم دارد كه از رودخانه مىگذرد . « 27 » در خارج آن ده بقعهء كوچكى است ، منارهء بلندى دارد . راهى كه از اين مناره بالا مىرود دو راه دارد كه از دو سمت مناره بالا مىروند . بسيار بنّايى خوبى كرده است . اين قسم مناره در جاى ديگر ديده نشده است . بناهاى نويسندهء سفرنامه راقم حروف گذشته از تعميراتى كه به زحمات زياد در عمارات صفويه نمودم ، بعضى عمارات و باغات و حمامها در آن ملك ساختهام كه دار الحكومهء اصفهان [ 249 آ ] همان عمارات است . مختصرا ذكرى از آنها مىشود : حمام خواجهها و باغ خسرو خانى پشت عمارت تالار طويله ، عمارت و باغ و حمامى كه موسوم است به حمام خواجهها « 28 » و باغ خسرو خانى و عمارت تكيه از بناهاى راقم حروف است . جاى باصفايى است . گويا حمامى به اين بزرگى و خوبى از جهت بنايى و سنگهاى مرمر تا بهحال در ايران بنا نشده باشد .
--> ( 25 ) . شهرستانك يا شهرستانه ده كوچكى است از دهستان رودشت ، بخش كوهپايهء شهرستان اصفهان . ( همان كتاب ، ج 10 ) . ( 26 ) . مقصود زايندهرود است . ( 27 ) . در نزديكى شهرستان پل بزرگى بر زندهرود ساخته بودند . ( جغرافياى تاريخى ايران ، ص 187 ) . ( 28 ) . اصل : خاجهها .