سلطان محمد ميرزا قاجار
365
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
صدر اصفهانى به امر خاقان مرحوم ساخته است . عمارتى است اندرونى ، بسيار بزرگ و بيوتات زياد [ و ] نشيمنهاى [ 244 آ ] عالى دارد ، همه مزيّن و منقّش ، سنگهاى بسيار در او به كار بردهاند . عمارتى است شايستهء حرمسراى سلاطين . مخارج بسيارى در او شده است . عمارت اشرف پهلوى اين عمارت جايى است موسوم به عمارت اشرف . حياط بزرگى است . يك اطاق وسيع خوبى از بناهاى قديم دارد . نقاشى و گچبريهاى خوب كردهاند . اكثر از بيوتات اطراف اين عمارت از بناهاى راقم حروف است . بناى اين عمارت از سلاطين صفويه است . اشرف افغان در اين عمارت منزل كرده بوده است . به اين جهت مشهور به عمارت اشرف شده است . عمارت سعادتآباد در خارج شهر كنار رودخانه باغ بزرگى است . دو عمارت در اين باغ واقع است . عمارت بيرونى آن موسوم به عمارت سعادتآباد از بناهاى شاه عباس ثانى است . اين عمارت [ 244 ب ] به حسب طرح و وضع معاينهء عمارت چهلستون است ، قدرى مختصرتر . جاى باصفايى است . عمارت هفت دست عمارت ديگر كه در واقع به منزلهء اندرونى اين عمارت است موسوم به عمارت هفت دست [ است ] . معروف است كه در اصل هفت دست عمارت بوده است داخل هم ، حال يك دست آن باقى است . عمارتى است مشرف بر زايندهرود . بيوتات زيادى و باغى دارد . جاى باصفايى است .
--> - راهى كه از راه قريهء مايين مىرفت ، شاهراه عمده محسوب بود . ( جغرافياى تاريخى ايران ، ص 186 ) .