سابق در اين شهر خارج قلعهء شهر ، قلعهء كوچك بسيار محكم [ ى ] است [ 221 ب ] از گل . حال بعضى مهمات نظامى در اوست ؛ و ايوان مسجدى خراب از بناهاى جهانشاه تركمان ، بسيار بناى عاليى است . كاشى و سنگهاى خوب دارد . حشرات خانه‌ها در خانه‌هاى تبريز اكثر به اصطلاح اهل اسلامبول تخته كنسى و به زبان تبريزى جوحوبه [ و ] به قول مردم عراق عجم سرخك « 26 » زياد است [ و ] بسيار اذيت مىكند . وضع مردم تجار معتبر دارند . مردم اين ولايت آذربايجان همه خاصه تبريز رعيت و اهل زراعتش بسيار فقير ، زحمتكش ، صادق ، پريشان [ و ] كم‌بضاعت [ اند ] . كسبه و اهل شهر اكثر الواط ، قمه‌زن ، [ و ] شرابخور [ ند ] . بزرگان و متشخصين متعدّى ، سخت‌گير ، بدزبان ، ديرانتقال ، طمّاع ، بىرحم ، زياده‌رو ، گزافگو ، بدقلق ، جاه‌طلب [ و ] گدامنش [ اند ] . بعضى صورتهاى خوب و مردم متناسب دارند . در شهر تبريز مساجد زياد است ولى چندان عالى نيست . مهاجرت مردم خيلى از اهل اين ولايت در تفليس ، تربزان [ و ] اسلامبول ، پيله‌ورى « 27 » [ 222 آ ] و تجارت دارند . در كتايس كه يكى از شهرهاى روس است چند نفر تبريزى ديدم از دين اسلام برگشته ، نصارا شده بودند .

--> ( 26 ) . سرخك - ساس . ( 27 ) . فروختن دارو و اجناس عطارى و سوزن و ابريشم و مهره و مانند آن به خانه‌ها . خرده‌فروشى ، دوره‌گردى . ( فرهنگ معين ، ج 1 ) .