سلطان محمد ميرزا قاجار

332

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

زنجان از سلطانيه الى زنجان كه شهر ولايت خمسه است گويا هشت ساعت ، قدرى بيش يا كمتر است . اول راه چمن [ 218 ب ] و هموار [ است ] ، از رودخانه مىگذرد « 15 » . وسط راه دره‌اى است . پس از اتمام دره از دامنه مىگذرد . پست و بلند كمى دارد . قبل از رسيدن و بعد از بيرون رفتن از دره طرفين راه بعضى محل زراعت و آبادى هست . موقعيت زنجان شهر زنجان بر دامنه بر بلندى زمينى كنار دره و رودخانه واقع است . طرف جنوبش رودخانه و درّه‌اى است . باغات بسيارى در اين سمت شهر هست . همه قسم ميوه دارند ، بخصوص انگور . درخت بيد و كبوده در اين ولايت بسيار است و خيلى باليده مىشود . دور اين شهر قلعهء مختصرى دارد . هوايش سردسير ، آبش از رود و قنات ، مردمش ترك‌زبان ، اهل دهاتش بسيار پريشان و فقير ، همهء ولايت حاصلخيز [ و ] زراعت آبى و ديمى هردو دارند . بناى عالى در اين شهر نيست . حمامها و كاروانسراها [ و ] بازارها دارند همه نزديك به رسم دهات . مسگر در اين شهر بسيار است . [ 219 آ ] مس ساخته ، از اين شهر به اطراف برند . اكثر اوقات در اين ولايت ارزانى است . در خارج آبادى شهر بعضى كاروانسراها به جهت منزل كردن كاروان و مسافر ساخته‌اند ؛ بد نيست . « 16 » اوجان از زنجان الى اوجان كه چمن مشهورى است از آذربايجان ، پنج منزل است . « 17 » همهء اين راه كوهستان ، دره ماهور و پست و بلند [ و ] سردسير [ است ] . رودخانه‌ها در بين راه هست . دهات و مزارع در طرفين راه واقع است .

--> ( 15 ) . « . . . تا به سر نهر سمان ارخى كه سه فرسنگى شهر زنجان است ، رسيدم » . ( همان كتاب ، ص 64 ) . ( 16 ) . « كاروانسراى بيرون شهر مشهور به رباط سنگى است » . ( همان كتاب ، ص 66 ) . ( 17 ) . محتملا مقصود از اوجان يكى از دهستانهاى بخش بستان‌آباد شهرستان تبريز مىباشد .