سلطان محمد ميرزا قاجار
320
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
درها و پنجرههاى نقره در اطراف حرم بسيار است . كتابخانهء معتبر در آستانهء مقدسه هست . اسباب طلا و نقره و جواهر با اينكه در انقلابات مكرر از ميان رفته است ، [ 210 آ ] باز در ضريح مطهر و حرم مبارك و خزانهء حضرت بسيار است . خدام اين آستانهء مقدسه از همه قسم هزار نفر مىشوند كه از خزانهء حضرت مشاهره و مخارج مىبرند . همه شب از كارخانهء خاصهء حضرت به خدّام حرم شام و نهار داده مىشود . به فقراى زوّار شام مىرسد . در هيچيك از اماكن مشرفه اسباب خيرات و اوضاع تجمل به اين قسم فراهم نيست . اگر طمع مباشرين بگذارد بسيار فيض به بندگان خدا مىرسد . خواجه ربيع مدفن خواجه ربيع در خارج شهر مشهد بهسمت شمال به قدر يك ساعت مىشود . بقعهء عالى [ و ] باغ باصفايى دارد . در فصل بهار تفرجگاه اهل مشهد در آنجاست . مدفن فتحعلى خان قاجار جد سيم خاقان مغفور در بقعهء خواجه ربيع است . ديگر خارج شهر بهطرف جنوب ، در اول باغستان ايوان مرتفع بزرگى است از بناهاى صفويه موسوم به عيدگاه . از عمارات عالى است [ و ] در كار خرابى . ارگ شهر ارگ اين شهر در كنار آبادى بهطرف مغرب شهر واقع است . سابقا عمارات عالى خوبى [ 210 ب ] داشته است . در انقلابات سالارى به كلى خراب شد . در اين اوقات بعضى عمارات به قدر رفع ضرورت ساخته شده است .