سلطان محمد ميرزا قاجار

307

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

دامنه و ريگزار پست و بلند بسيار كمى دارد . همهء راه محل زراعت ، دهات آباد ، نهرهاى آب [ و ] باغات باصفاست . آبادى قدمگاه در دامنهء كوهى واقع است . بر سر تلى بلند قلعه‌اى است . جمعى از سادات در او ساكن‌اند . زير قلعه در ميان دره جمعى ديگر سكنا دارند . از ميان دره رودخانهء آبى مىگذرد . درخت و باغ زيادى دارند . جاى باصفاى خوش چشم‌اندازى است . سمت ديگر دره بر بلندى تلى ، باز قلعه‌اى است . آبادى ندارد . خود قدمگاه باغ خوبى است . بر بلندى ، در دهنهء اين دره ، مسجد بسيار خوبى در وسط باغ واقع است . [ 199 ب ] سنگ سياهى كه نقش دو پا در اوست ، بر ديوار مسجد نصب است . مىگويند جاى پاى مبارك على ابن موسى الرضا عليه السلام است . مردم زيارت مىكنند . روبروى اين باغ به‌طرف جلگهء نشابور خيابان عريضى است كه طول او [ از ] يك ساعت متجاوز بوده است . هردو طرف درختهاى كاج و چنار ، دو سمت خيابان باغات و عمارات بوده است . همه خراب است ، مگر كاروانسرايى نيمه خراب باقى است كه روبه روى آن چاپارخانه ساخته‌اند . « 38 » قدرى از خيابان ديوار نيم خرابى دارد . به قدر هفتاد هشتاد از درختهاى كاج قوى باقى است . در خود باغ قدمگاه هم چند كاج بسيار بزرگ باقى مانده است . حمامى هم دارد . همه قسم فواكه و زراعت دارند . ابريشم زياد به عمل مىآورند . سكنهء آنجا بيشتر سادات‌اند و بناى اين آبادى از سلاطين صفويه [ 200 آ ] [ است ] . جاى باصفايى است . تمام جلگهء نشابور از اين محل نمايان است . از قدمگاه تا مشهد از قدمگاه به مشهد مقدس دو راه مىرود . تفصيل هردو راه را به‌جهت آگاهى و اطلاع مىنويسيم :

--> - نيشابور واقع است . از آثار باستانى بقعهء قدمگاه امام هشتم آن است . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 9 ، ص 293 ) . ( 38 ) . شهاب الملك در اين ايام كاروانسرا را تعمير خوبى كرده است . ( حاشيهء متن ) .