سلطان محمد ميرزا قاجار
291
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
ساختهاند . از جملهء غرايب در دو ساعتى چشمه على در ميان دره ماهور در گودى دره كه خاكش قرمزرنگ است ، چشمهء كوچكى است . آبش بسيار تلخ و شور [ و ] به قدر پانزده قدم جريان دارد [ و ] به همان زمين فرو مىرود . از مجربات است كه اگر چيز پليدى يا نجاستى در آن چشمه [ 188 آ ] بيفتد ، از آن روز تا روز ديگر از چشمه بهطرف شرق كه ولايت دامغان است باد شديد آيد و بهسمت شمال و مغرب چشمه كه كوهستان مازندران است باران ببارد [ و ] اين باد قطع نشود مگر اينكه بروند و آنچه در چشمه افتاده است بردارند و چشمه را پاك كنند . بعد از آن باد بايستد . هميشه بر سر آن چشمه محافظ گذارند . اين حالت را خود مشاهده كردهام . خوردن آب آن چشمه اسهال آرد . چمنهاى فيروزكوه چمنهاى بسيار خوب در اين اطراف هست كه مشهور آنها چمن نمكه « 5 » و خوشييلاق و گالپوش است . چمن گالپوش از ساير چمنهاى آنجا به هرجهت بهتر است . چمنى است وسيع ، پرعلف [ و ] اطرافش جنگل سبز و خرم . مرال ، خوك ، ببر ، پلنگ ، خرس ، قرقاول [ و ] كبك بسيار دارد . يك دو رود بزرگ از آن چمن مىگذرد . [ 188 ب ] فندرسك فندرسك « 6 » از توابع استرآباد است . از دشت گرگان كه بهطرف كوه مىآيد فندرسك در ميان درهء طولانى و جنگل واقع است . دهات و مزارع متعدد دارد . جاى باصفايى است .
--> ( 5 ) . نمكه ( - ده نمك ) ، چمن دولتى بزرگى دارد كه از طرف دارايى اجاره داده مىشود . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 3 ، ص 306 ) . ( 6 ) . يكى از دهستانهاى بخش راميان شهرستان گرگان . ( همان كتاب ، ص 205 ) .