سلطان محمد ميرزا قاجار

280

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

خوب مىشود و بسيار هوايش ملايم [ است ] . ساوه ولايت ساوه جاى خوبى است . دهات و مزارع بسيار خوب دارد . انجير و انارش در همهء ايران مشهور است . انارش را به كرمانشاه ، همدان ، همهء عراق عجم و طهران و قزوين ، خمسه « 7 » ، رشت و به همهء ولايات آذربايجان برده ، به قيمت زياد مىفروشند . آزادكين از نوبران الى آزادكين « 8 » نه ساعت ، همهء راه كوهستان ، دره ماهور [ و ] سنگلاخ [ است ] . در بين راه دهات آباد ، آبهاى جارى [ و ] باغات و مزارع بسيار است . جاى باصفايى است . آبادى آزادكين در ميان دره واقع است . ده آبادى است . محل زراعت و باغات دارد . مردمش ترك [ اند ] . خانىآباد از آزادكين الى خانىآباد [ 181 آ ] هشت ساعت [ است ] . اول منزل به قدر يك ساعت از راه دره ماهور ، محل زراعت [ و ] آب جارى دارد . بعد از آن جلگهء وسيع هموارى است بىآب و آبادى . يك ساعت و نيم به خانىآباد مانده ، دو ده و محل زراعت و آب هست . آبادى خود خانىآباد در جلگه واقع است . ده آباد كثيفى است . زراعت زيادى دارند . باغ ندارند . خربوزهء اين ده خوب مىشود . از دهات ولايت زرند « 9 » است . « 10 »

--> ( 7 ) . مقصود زنجان است . ( 8 ) . در فرهنگ جغرافيايى ايران آزاد كردن و آزادقين نوشته شده است و آن دهى از دهستان حومه بخش خرقان شهرستان ساوه مىباشد . ( 9 ) . زرند : بخشى است جزو شهرستان ساوه . خاك آن بسيار حاصلخيز است . ( فرهنگ معين ، اعلام ) . ( 10 ) . « ده خانىآباد زرند كه منزل زوار و قافله و كاروان است و از رباطكريم يكسر به اينجا مىآيند زير همين تپه به فاصلهء يك ميدان است » . ( سفرنامهء عتبات ، ص 32 ) .