سلطان محمد ميرزا قاجار
265
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
بعضى از ولاياتى كه سابقا ديده بودم و روزنامهء آن از دست رفت ، در هرجا موقعى بهدست افتد ، مختصرا شرحى نوشته خواهد شد . سفرى [ 170 آ ] در كرمانشاه بودم . ناخوشى و با بروز كرد . از باب تبديل هوا به كردستان رفتم . شهر سنه از كرمانشاه الى شهر سنه « 10 » سه منزل ، همهء راه كوهستان و محل زراعت ، آبهاى جارى [ و ] جاهاى باصفاست . هم دهات و هم ايلات در راهها هستند . كوهستانش درخت و جنگل [ و ] كبك بسيار دارد . آبادى سنه در دره ماهور بر دامن تلّى واقع است . هوايش سردسير ، باغات و درخت زيادى دارد . آبش بسيار است . بازار ، مسجد ، حمام [ و ] كاروانسرا دارد ولى به رسم كردى . عماراتش بد نيست . خانههاى حكومتى آنجا كه از بناهاى امان الله خان والى است ، بر بلندى تلى كه سركوب است بر آبادى شهر ، واقع است . عمارات عالى خوشنشستى دارند . سنگهاى مرمر بسيار خوب به كار بردهاند . سكنهء آنجا كرد ، مردمش متعصب ، خوشصورت ، شيرينزبان ، متملّق [ و ] بىوفا [ يند ] . حاصل ديم و آبى هردو قسم دارند . برنج مىكارند . انواع فواكه بههم مىرسد . [ 170 ب ] موقعيت سنه ولايت وسيع معتبرى است . از طرفى بسته است به كرمانشاه و همدان ، از سمتى همسامان است با ولايات خمسه و مراغه . از جايى سامانش با ولايت شهر زور « 11 » و سليمانيه و زهاب يكى است . ايلات بسيار دارد . رودخانههاى زياد ، جنگلهاى فراوان [ و ] شكار از همه قسم است .
--> ( 10 ) . اصل : سينه . مقصود سنه يا سنندج است . ( 11 ) . شهر زور در جنوب شرقى سليمانيه ، نزديك مرز ايران و عراق و در خاك عراق قرار دارد . ( فرهنگ معين ، اعلام ) .