سلطان محمد ميرزا قاجار
237
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
و بوريا [ ست ] . قهوه [ خانه ] عربى بسيار كثيفى دارد . سمت چپ و راست آب باغات زيادى است ، قطعهقطعه و طولانى . [ 150 آ ] مسجد كوفه از شريعه الى مسجد كوفه نيم ساعت [ است ] . اين بيابان البته به حسب طول به قدر چهار ساعت و از طرف عرض دو ساعت ، همهجا علامت آبادى شهر كوفه است . آنچه حالا داير است مسجدى است كه اصل ديوار او همان بناى قديم است . صد قدم در صد قدم توى مسجد است . اطراف او را مرحوم بحر العلوم سه سمت حجرات و طرف قبله را ايوان ساخته است . بعضى مقامات ، اطراف مسجد و ميان مسجد است . « 15 » عبد الرزاق خان يزدى هرمقامى را به صورت محراب از آجر ساخته و سنگ مرمرى در او نصب كرده كه بر روى هرسنگى به خط ميرزا عبد العلى نواب ، شرح همان مقام نوشته شده است . « 16 » كاروانسرا و حمامى هم از بناهاى بحر العلوم در پهلوى مسجد و دم در هست . مناره هم چندى قبل بر سر در ، حاجى ابو القاسم تاجر سمنانى از قبل شخصى هندى ساخت [ 150 ب ] و باعث خرابى سر در مسجد شد . « 17 » مدفن حضرت مسلم در كنج سمت شرقى مسجد از طرف قبله ، مدفن حضرت مسلم عليه السّلام است . سى سال قبل از لكناهور پولى آوردند . شيخ محمد حسن مرحوم بقعهء مختصرى بهجهت حضرت مسلم و بقعه [ اى ] مقابل آن به جهتهايى و صحن بزرگى كه اطرافش حجرات است ، بسيار بد ساختهاند و ناتمام مانده است .
--> ( 15 ) . « وسط يعنى حياط مسجد ، مقامهاى اوليا و انبياست كه در هريك سكوى و محرابى از آجر ساختهاند » . ( همان كتاب ، ص 127 ) . همچنين در صفحهء 131 ، نام مقامات مسجد كوفه ذكر شده است . ( 16 ) . « سنگهاى مقامات اعمال هرمقام را نوشته و حجارى شده در محرابها نصب كردهاند . خط مرحوم ميرزا عبد العلى نواب يزدى از خوشنويسهاى معروف است » . ( همان كتاب ، ص 132 ) . ( 17 ) . « منارهء مسجد را كه در جنب باب الفيل ضلع شمالى مسجد واقع است ، حاجى قاسم تاجر سمنانى بنا كرده است » . ( همان كتاب ، ص 131 ) .