سلطان محمد ميرزا قاجار
219
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
دارد . در جايى كه مدفون است ، آن محله به اسم او موسوم است [ و ] محلّهء قنبر على گويند . حسين ابن روح كه يكى از نواب حضرت قائم عجل الله فرجه است ، پشت بازار ، پهلوى خانهء يهودى و در خانهء مسلمى در حجره مدفون است . يكى ديگر از نواب هم در محلهء ميدان مدفون است . در بغداد كهنه ، مدفن يوشع ابن نون در خارج آبادى است . بقعهء بسيار [ 136 آ ] مختصرى دارد . شيخ معروف كرخى در خارج آبادى مدفون است . « 9 » بقعه دارد . زبيده زن هارون در همان نزديكى معروف ، مدفون است و بقعه دارد . وضع نظام و عمارات در سمت دروازهء معظم ، كنار شط ، اول آبادى بغداد ، قلعهوارگى است كه توپخانه و قورخانه و قشلهء نظام و عساكر دولت عثمانى است . بعد از آن بعضى خانه و مسجد و بيوتات متعلق به حكام است . متصل به سرايه و عمارات حكومتى كه قشلهها و مريضخانه و بيوتات دولتى چسبيده بههم است ، بعد مسجد است . پس از آن قشلهء باشكوه خوبى است دو مرتبه . روى شط متصل به جسر و بازار ، كه در اين محل مدرسهء نظاميهء مشهور واقع است ، بناى عالى بوده است . حال انبار نظام است . نامق پاشا پشت اين مدرسه را در كنار شط از جانب دولت ، مسنايهء محكم وسيع مجللى ساخته است . به رسم اسكلههاى بنادر ولايات ديگر ، يك طرف مسنايه ، گمركخانهء عالى خوبى ساختهاند . [ 136 ب ] گمركخانه و اسكله متصل به جسر مقابل قشله ، قهوهخانهء باصفايى است . روبروى گمرك
--> - بيرون آمدم . . . از سمت راست يعنى جهت جنوبى كه مىگذشتيم ، گنبدى مخروطى و مرتفع ديدم كه در صفحات ايران به اين طرز و سبك هيچ بنا نديده بودم . پرسيدم . گفتند مرقد شيخ شهاب الدين عمر سهروردى عليه الرحمه است » . ( سفرنامهء عتبات ، ص 104 ) . ( 9 ) . ناصر الدين شاه پس از اشاره به مسجد براسا ، به قبر معروف نيز اشاره مىكند . ( ر . ك . پانوشت كاظمين ) .