سلطان محمد ميرزا قاجار
167
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
علماى اين بلد در بلاد سنى معتبر و محترم و مشهورند . مردمش زياد سفر اسلامبول كنند . در حج به نسبت البته ابرام دارند . همه ساله جمعيت زيادى سواره و پياده به مكه روند . روز خروج و دخول اهل حاج ازدحام غريبى در خارج و داخل اين شهر مىشود . تماشا دارد . حتما بايد حمل حاج شب اربعين يا روز اربعين وارد [ 100 ب ] شام شود . اگر در ورود حاج تأخير شود ، امير حاج و صره امين مورد مؤاخذهء دولتى مىشوند . وضع قشون محافظ كاروان حاج قشون نظام و سواره و توپخانهء دولتى كه مأمور خدمت و محافظت حمل حاجاند ، از عسكر شام مىروند . بسيار با جلال و خوب حركت مىكنند . دو هزار نظام پياده همه ساله مأمور است . جميعا سوار كجاوهها [ با رو ] پوش سفيد مىشوند « 10 » و هركجاوه يك بيدق كوچك دارد . عسكر همه پيش رو و پشت سر حاج به نظام حركت مىكنند مگر دو دسته سواره [ كه ] در دو سمت حاج مىروند . واقعى خالى از تماشا نيست .
--> ( 10 ) . اصل : كجاوهها پوش سفيد . در سفرنامهء فراهانى به كجاوهء بىروپوش و كجاوههاى روپوشدار اشاره رفته است . به نوشتهء فراهانى اهل تسنن در كجاوههاى روپوشدار مىنشينند ، حال آنكه علماى تشيع استظلال را جايز نمىدانند . ( ر . ك . سفرنامهء فراهانى ، ص ص 179 و 180 ) .