مدينه شهر مدينه قلعه [ اى ] دارد از سنگ [ كه ] چندان بزرگ نيست . در خارج قلعه ، خانه و آبادى بسيار است . ازجمله ، طايفهء نخاله كه جمعيت زيادى دارند و همه شيعى هستند در خارج شهر ساكن‌اند . « 1 » قشله و توپخانهء معتبرى از دولت عثمانى در خارج شهر هست كه هميشه قشون دولتى در او به سر مىبرند . سمت مشرق و جنوب شهر ، زمينش خاك ، باغات و نخيلات زياد [ و ] محل زراعت دارند . آب اين ولايت از قنوات و چاه [ است ] . آبهاى گوارا و قناتهاى معتبر دارند . بناى عمارات [ 82 ب ] داخل قلعه از سنگ ، خارج هم سنگ هم آجر و هم از گل [ است ] . آب بعضى از چاهها لب‌شور ، هوايش از مكهء معظمه خيلى بهتر است . وضع حرم رسول ( ص ) بناى سابقش را سلطان مجيد خان « 2 » برچيده ، از نو مسجدى ساخته است . « 3 » الحق بناى ملوكانه‌اى است . مسجدى است مربع وسيع ، بناى همهء مسجد از

--> ( 1 ) . ميرزا محمد حسين فراهانى ، نام اين طايفه را نخاوله آورده است : « نخاوله كه خانه‌هاى آنها در جزو شهر و در بيرون سور مدينه نزديك قبرستان بقيع است . و اين طايفه اغلب فقيرند » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 220 ) . در سفرنامهء نايب الصدر شيرازى هم نخاوله ضبط شده است : « . . . در محلهء نخاوله منزلى گرفته . . » . ( ص 212 ) . اما طبق توضيحات نايب الصدر ، در اصل نخاله بوده كه : « عام از كثرت - استعمال نخاوله مىگويند » . ( ص 236 ) . ( 2 ) . مقصود سلطان عبد المجيد خان عثمانى است . ( 3 ) . « بناى حاليه از سلطان عبد المجيد خان لباس تجديد پوشيده و مبلغ بسيارى مخارج نموده‌اند و الحق بناى ممتاز و آثار بزرگى يادگار گذاشته » . ( سفرنامهء نايب الصدر ، ص 218 ) .