سلطان محمد ميرزا قاجار
127
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
مكه شهر مكه شهرى است بزرگ و آباد ، در كوهستان . آبادى شهر در ميان چند دره واقع شده است . اصل مسجد و خانه در ميان درّهء گشادى است [ و ] اطرافش كوه . بسيار گرم و بدهوا [ ست ] . مردمش اكثر تاجر [ و ] مايحتاجش از مصر و شام و عراق و هند آيد . آبش هم بركه و هم قنات جارى بسيار خوبى دارد كه از زير زمين مىگذرد . بناها و ساكنان عماراتش از سنگ تراشيده [ و ] پنج شش مرتبه بر روى هم [ است ] . خانهها فضا ندارد . سكنهء آنجا عرب ، هندى ، بخارايى [ و ] اسلامبولى بسيارى به رسم مجاورت در آنجا ساكناند . مركبات و بقولات و فواكهء آنجا از طايف مىآيد . در خارج آبادى چند درخت سدر و نخل هست . بازار و حمام دارد . كوچهها خيلى كثيف ، مردمش دولتمند ، بسيار متكبر و بدسلوك ، زنهاى فاسد بسيار دارند . « 1 » بعضى
--> ( 1 ) . مقايسه شود با سخن ابن بطوطه در دورهء خودش : « زنان مكه بسيار زيبا و خوشگل و پاكدامن و عفيف هستند » . ( سفرنامهء ابن بطوطه ، ترجمهء محمد على موحد ، مركز انتشارات علمى و فرهنگى ، ج 1 ، چاپ سوم ، ص 154 ) .