پيشگفتار « مرد تماشايى و سياح در تحريرات نبايد ملاحظهء پاره‌اى از فقرات را بكند ؛ از جمله بعضى چيزهاى قبيح و رسومات بد كه ديده مىشود ، لا علاج به جهت اطلاع ديگران بايد چشم نپوشيده و بنويسد . . . » آشنايى ايرانيان با فرهنگ و تمدن اروپا و نيز گسترش دامنهء اين آشنايى و برقرارى ارتباط در زمينه‌هاى گوناگون با اروپاييان بويژه در دورهء قاجار ، سبب پيدايى آثار فرهنگى غنى در اين دوره از تاريخ ايران گرديد . هر اندازه كه اين آشنايى با مسائل نوين جهانى در عرصه‌هاى اجتماعى ، سياسى ، اقتصادى و فرهنگى توسعه مىيافت ، به همان اندازه نيز آثار فرهنگى متعدد در اين زمينه‌ها عرضه مىگرديد . در اين دوره از تاريخ ايران روزنامه و بطور كلى مطبوعات شكل تازه‌اى به خود گرفتند و پا به پاى جريانات و وقايع سياسى و اجتماعى روز از كيفيت بهترى برخوردار شدند و بتدريج از محدودهء دربار به ميان مردم راه يافتند . با توسعهء مطبوعات ديدگاههاى مختلفى نيز مطرح گرديدند ، و از اين‌رو در دورهء طولانى حكومت خودكامهء قاجاريان برخورد انديشه‌ها و طرح ديدگاههاى تازه و ضرورتا راه يافتن اين نگرشها در ميان مردم ، هركدام به نوبهء خود در رشد فرهنگى جامعه و ارضاى تمايلات گوناگون افراد و مهمتر از همه فراهم‌سازى زمينه جهت تجربهء مرحله به مرحلهء دورهء تاريخى خود از سوى مردم تأثير فراوان گذارد . انتشار روزنامه‌ها و كتابهاى گوناگون و ترجمهء مطالب روزنامه و كتابهاى خارجى در مجموع در بيدارى ايرانيان مؤثر افتاد و روشنفكران و باسوادان اين دوره كه اكثرا از رفاهى نسبى برخوردار بودند و يا با خاندان قاجار ارتباط داشتند و خلاصه تمام كسانى كه امكان تحصيل برايشان فراهم بود ، قلم در دست گرفته و تراوشات فكرى خود را بر روى كاغذ آوردند .