مىكنند . عجب بناى خوبى است . مدارس و مقبره‌ها مدرسه‌هاى بسيار خوب براى درس اهل نظام و اطفال مردم ساخته شده است كه از جانب دولت بچه‌ها را در اين مدرسه‌ها تربيت مىكنند و درس زبان و علوم ديگر از هندسه و طب و نقاشى و ديگر صنايع مىدهند . مقبره‌هاى متعدّد از سلاطين عثمانى در اين شهر هست . ازجمله مقبرهء سلطان محمود خان جاى خوبى است . بقعهء عالى [ و ] عمارت و باغچهء باصفاى خوبى دارد . اسباب مقبره خيلى ممتاز و مجلل ، خاصه چند جفت شمعدانهاى بزرگ طلا و نقره و ضريح دور قبر خيلى ممتاز است . ضريح را به‌طور اسليمى و گل و برگ مشبك از نقره [ 56 ب ] ريخته‌اند و جلا كرده ، خيلى استادى به كار برده [ اند ] . كليساهاى بزرگ با اوضاع دارد . اخلاق و رسوم مردم نصارا از طوايف فرنگى و غيره بسيار محترم‌اند . بيشتر رسوم و آداب فرنگ در اين ملك شايع و متعارف است [ اعم ] از لباس و خوراك ، وضع نشست و برخاست ، رسومات خانه و معاش . بسيارى از [ مردم ] اسلامبول زبان فرانسه و زبانهاى ديگر فرنگى را مىدانند و در آموختن زبانها اصرار زيادى دارند . از خارج مذهب اجتناب و پرهيزى ندارند . باهم محشورند بلكه در جزو از وصلت با آنها هم مضايقه ندارند . در واقع چيزى كه از صورت اسلام دارند مساجد و مناره‌هاى بسيار است . در حقيقت هيچ‌يك از بلاد اسلام اين‌قدر مساجد و مناره ندارد . دقت زيادى هم در خوب نگاه داشتن آنها دارند . وصف مسجد اياصوفيه ازجمله بناهاى عالى عالم يكى مسجد ايا صوفيهء اين شهر است كه در دنيا معبدى به اين جلال كمتر است . اين مسجد [ 57 آ ] از بناهاى قياصرهء روم است . هزار و سيصد سال است