عبد الغفار بن علي محمد ( نجم الدوله )

73

سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان ( فارسى )

كف پل نه ذرع و دهانهء هر چشمه هشت ذرع و قطر ستون‌ها چهار ذرع و شخن « 1 » سقف چهار آجر به اضافهء سنگ‌كارى دور طاق 4 گره . طول آب شكاف ، كه دماغه گوييم ، دو ذرع الى سه ذرع . سنگ‌فرش خارج پل در طرف بالا ده ذرع و در طرف پايين سه ذرع الى چهار ذرع و تمام شفته‌ريزى . تعمير ، به عرض 23 ذرع مىشود ، در طول يكصد ذرع ، ولى بقيّهء پل هم خراب است و تعمير زياد لازم دارد . از جمله دوغاب گچ به قطر سه چهار گره در روى پل ؛ و تعمير سنگ فرش و آب‌شكاف و حريم جلو و عقب و آهك‌مالى در روى تمام بدنهء پل از داخل و خارج . حاصل آنكه به توسّط مباشرى كم‌طمع ، با اطّلاع دلسوز مبلغ چهل هزار تومان الى چهل و پنج ، مخارج تعمير اين پل است و تمام آب‌ها الآن از محل خراب يكصد ذرع مىگذرد . ريشه را به كلّى كنده و برده . كار سخت مشكلى است . با ملاحظهء حقّ العمل و رسوم يك عشر و دو عشر خيلى مشكل است پل محكم ساخته شود ؛ يقين هنوز نساخته خراب خواهد شد . صبح يكشنبه 16 [ جمادى الاخرى ] رفتيم به بازديد جماعتى كه به ديدن آمده بودند ، بعد به ديدن جناب نظام السّلطنه ؛ و فصل مشبعى در خصوص كارهاى عربستان و فقرهء پل و سدّ و ابنيه صحبت داشتيم و قرار براين شد كه به اتّفاق برويم به سمت اهواز . صبح دوشنبه 17 [ جمادى الاخرى ] رفتيم به قلعهء سلاسل مشغول برداشتن نقشهء قلعه و ابنيه و عمارات قديمه و جديده شديم . تا غروب مشغول بوديم . در هفت سال قبل كه نقشهء آنجا را برمىداشت ، خراب بود . حقيقت خيلى تعمير شده و در همين روز تمام بنه و اسباب خود را فرستاديم به شليلى در مهيله « 2 » ريختند . آقا جان خان سرتيپ امشب سه‌شنبه آمد در منزل حقير ماند براى وداع و فردا مىرود به سمت دزفول . امروز گذشته كه مشغول نقشه‌كشى بوديم ، ضمنا معلوم شد كه دو نفر سرباز طفل سيّد هفت ساله را كه در صحرا گاو مىچرانيده ، فريب داده‌اند [ و ] در گوشه‌اى برده بىسيرت نموده . برادران طفل و يك نفر سيّد ديگر او را آورده بودند با آن دو نفر سرباز به قلعهء سلاسل به اجزاى حكومت عارض شدند . سربازان ديگر از همان فوج همدان آن دو نفر سرباز را به زور از دست عارض گرفته و سيّد را هم مىزدند . حقير بعد از اطّلاع ، فردا صبح ، سه‌شنبه مىرود به قلعه ، مراتب را به جناب نظام السّلطنه اظهار مىكند . معزّى اليه خيلى اظهار امتنان از شنيدن اين واقعه نمودند و آن دو نفر سرباز را حكم به سياست نظامى فرمودند . در آن ضمن مستر طيلر ، تاجر انگليس ، كه يازده سال است در بغداد تجارت مىكند و كشتى بلاس لنج هم به اختيار

--> ( 1 ) . ضخامت ( 2 ) . كشتى كوچك بادى شطّى