عبد الغفار بن علي محمد ( نجم الدوله )
65
سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان ( فارسى )
صبح دوشنبه 25 جمادى الاولى از شهنشاه كه قريهء موقوفهء امامزاده است ، حركت نموديم به سمت تنگ چمشك . ولى چون راه دور بود و تمام مسافت برف زياد داشت تا شش گره [ و ] كوهستان و سنگلاخ بود [ بعداز ] مدّت پنج ساعت و سه ربع حركت رسيديم به سنگلاخى . در آنجا مسكن كرديم . راه خيلى سخت است و قلب « 1 » . قريب يك هزار تومان مخارج تعمير دارد از شهنشاه الى چمشك ، از قبيل سنگشكنى با ديلم و باروط و برچيدن سنگ در عرض دو سه ذرع و اصلاح بعضى سرازيرىها و پرتگاهها و كندن درخت . قريهء شهنشاه چون وقف است ، جناب امام جمعهء خرّمآباد انارستان زيادى دارد ، تصرّف نموده و متولّى را بىدخل نموده . بنا به خواهش آن پيرمرد سفارشنامچهاى نوشتم به جناب ناظم خلوت كه رعايتى از حال او بفرمايند . صبح سهشنبه 26 [ جمادى الاولى ] مطابق 20 دلو ، از نزديك تنگهء چمشك حركت نموديم به سمت آبسرد . مدّت پنج ساعت حركت نموديم . راه كوهستان و از كنار رودخانهها و جنگلهاى بلوط [ مىگذرد ] . مخارج تعمير اين منزل چهار فرسخى نيز يك هزار و پانصد تومان مىشود ، مخارج پلسازى 200 تومان . از شهنشاه همهء راه بلوط است و گچ و آهك و خاك فراوان است و تمام كوهستان . در شهنشاه كاه يافت مىشد ولى جو و نان يافت نمىشود و در تنگ چمشك صحرا بود و هيچچيز يافت نمىشود . بايد تمام ما يحتاج را همراه داشت و در آبسرد هكذا ، جنگل بلوط است و همهجا برف هست . شب چهارشنبه 27 [ جمادى الاولى ] وارد شديم در شورآب كه نيم فرسخ مانده است تا آبسرد كه منزلگاه است . طول منزل پنج ساعت و همهء راه جنگل و آب و كوه و خيلى با صفا و بىخطر . صبح چهارشنبه 27 حركت نموديم به سمت بادامك كه راه چل است و از راه كيالان جدا شده به طرف مشرق . بعد از نيم ساعت رسيديم به جلگهء آب سرد . محلّ رباط خرابه دو سه جا بوده و نهر آب سرد فراوان ، زراعت شلتوك غلّه بود . از آنجا وارد شديم در تنگهء دهليز و تا قلّهء دهليز راه سخت و برف و پرتگاه است . ارتفاع قلّه از منزل شوراب سيصد ذرع است . مدّت يك ساعت رسيديم به تنگهء قلّه و از آنجا بعد از سه ساعت و نيم رسيديم به منزل بادامك . مدّت حركت : چهار ساعت و نيم . تمام راه جنگل بلوط و خوش ولى كم آب و براى آبادى بايد چند باب آب انبار در عرض راه ساخت و راه سيل را به اينجاها باز نمود . محلّ بادامك براى قلعه و آبادى خوب است : جلگه ، چمنزار است ، آب خوب دارد و درخت بادام « 2 » كوهى و اطرافش كوه . در
--> ( 1 ) . پست و بلند ، ناهموار ( 2 ) . در نسخهء خطّى : بادامى .