در نخستين سرشمارى جمعيّت تهران ، آمارهاى بسيار مفصّلى در زمينه‌هاى مختلف گردآورى شد ، از جمله : رقم كلّ نفوس ، وضع مسكن و نحوهء مالكيّت آن ، توزيع مكانى جمعيّت ( بين محلّه‌ها ) ، توزيع سنّى و جنسى جمعيت ، مهاجرت ، موقعيّت شغلى و اجتماعى سكنه ، تعداد پيروان اديان مختلف ، تأسيسات شهرى ، واحدهاى صنفى ، و اماكن عمومى و غيره ؛ كه شرح تفصيلى آن‌ها از حوصلهء اين مقال بيرون است 26 ، و از آن ميان ، تنها به ارائهء يك جدول اكتفاء مىشود : توزيع مكانى جمعيّت تهران ( 1284 ه . ق . ) مطابق نتايج سرشمارى نجم الدّوله محلّه‌ها / تعداد نفوس / درصد ( % ) ارگ / 3014 / 2 عودلاجان / 36495 / 26 چالميدان / 34547 / 23 سنگلج / 29673 / 20 بازار / 26674 / 18 محلّات خارج شهر / 16853 / 11 كلّ شهر / 147256 / 100 آثار و تأليفات خلّاقيت ، نوآورى و پشتكار شگفت‌انگيز عبد الغفار خان - بيش از هرجا - در زمينهء تصنيف و تأليف متجلّى شد و ثمراتى عظيم به بار آورد . نخستين اثر مكتوب ميرزا عبد الغفّار هنگامى انتشار يافت كه وى فقط هفده سال داشت و هنوز در زمرهء متعلّمان « مدرسهء مباركهء دار الفنون » به شمار مىرفت . موضوع اين رساله ، ارائهء راه حلّ براى مسائل « لاينحلى » است كه در اواخر خلاصة الحساب شيخ بهايى مطرح شده است . عبد الغفّار خان با شروع تدريس در دار الفنون ، كار تصنيف و تأليف كتاب را با جديّتى بيشتر پىگرفت و در مدّتى نسبتا كوتاه ، مجموعه‌اى از متون درسى را كه مورد نياز مبرم محصّلان آن زمان بود ، تأليف و منتشر كرد ( چنان كه گفتيم تعداد تأليفات ميرزا عبد الغفّار تا سال 1288 ه . ق . به حدود بيست جلد بالغ شده بود ) . از آن پس نيز ، با وجود اشتغالات متعدّدى كه داشت ،