عبد الغفار بن علي محمد ( نجم الدوله )

127

سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان ( فارسى )

شب شنبه 26 [ شعبان ] از شاه سليمان حركت نموديم به سمت خانه زينان « 1 » كه كاروانسرا و قريهء كوچكى است . در چهار ساعت و نيم ، سه فرسخ است . و قبل از ورود گذشتيم از پلى كه با آن كاروانسرا و پلى ديگر در رباط « 2 » را مشير الملك ساخته . از دشت ارژن كه گذشتيم باز وارد جنگل شديم از [ نوع ] بلوط و بادام و انجير و كويج و غيره و از خانه زينان گذشتيم . يك ساعت و نيم ديگر راه رفتيم ، وارد شديم در جلگهء كنار رودخانهء آب شيرين كه بتدريج تلخ مىشود تا برود به دالكى . نزديك اين منزل جمعى از قشقايى [ ها را ] ديديم كه مىرفتند به ييلاق . رؤساى آنها پيدا شده ، بر ما وارد شدند : خدر بيگ ريش سفيد با دو نفر ديگر و شش پسر [ كه ] دلتنگ بودند از اختلاف در ميان طايفه و اين‌ها از اجزاى ايل بيگى داراب خان بودند . احوال قشقايى را پرسيدم گفتند : اوّل 24 تيره بوديم ، هركدام هزار الى پانصد خانوار و بتدريج تمام شده‌اند و اجزاى خدربيگ هزار خانوار مىشود . [ شيراز ] شب يكشنبه 27 [ شعبان ] حركت نموديم به سمت شيراز . ده ساعت راه رفتيم قريب هفت فرسخ است . وارد شديم در حافظيّه . راه قدرى پست و بلند بود . حافظيّه در طرف شمال شهر افتاده ، در ميان جعفرآباد و مصلّى به فاصلهء يك ميدان خارج شهر در پاى كوه و چاه مرتضى على 76 در بالاى آن كوه است و در طرف شرقى آن سعديّه به فاصلهء يك ميدان واقع است پشت باغ دلگشاى جناب صاحبديوان و در طرف مغرب حافظيه و باغ تخت ، چهل تن و هفت تن افتاده و باغ جهان‌نماى مؤتمن الملك . مقبرهء خواجه در صحن واقع است و سنگ بلندى بر روى او است و غزلى از خواجه روى سنگ نقش شده و نردهء آهنين دور [ مزار ] آن مرحوم [ را ] معتمد الدّوله قرار داده و قبر اهلى شيرازى پهلوى او است . قبل از ورود حقير نوّاب معتمد الدّوله جمعى از اجزاى خود ، از شاهزادگان و رئيس تلگرافخانه ، نوّاب جليل ميرزا ، و جمعى غلام و سوار و كالسكه و درشكه ، [ را ] فرستاده بودند به استقبال [ و ] تا يك دو فرسخ رفته بودند و حقير وارد شده بود . آمدند به حافظيّه ، خواه و ناخواه ، حركت داده ، بردند در خانهء نوّاب جليل ميرزا وارد ساختند و آن از عمارات دولتى است نزديك حكومت . طرف عصر سوار شده ، رفتيم در باغ دلگشا به ديدن نوّاب معتمد الدّوله . بعد ، چند روز در منزل مانديم براى پذيرايى مردم از مأمورين ديوان و معارف شهر : سيف السّلطنه ، ميرزا كاظم

--> ( 1 ) . در نسخهء خطّى : خانه زينيان ( 2 ) . ظاهرا اسم محلى است .