بشير خان ، نيز سرتيپ است و شخصى است كافى و گويند يكصد هزار تومان مايملك او است ، تجارت مىكند و باغچه و عمارت خوبى در بهمنى دارد . گويند زنهاى معارف بوشهر غالب بىعلّتى نيستند و با خارجه راه دارند . منزل فواحش در كپر است . شب شنبه 27 [ رجب ] در تلگرافخانه ماندم و فردا روز شنبه به موجب دعوت جناب نظام السّلطنه رفتيم به چهار برج در بالاخانه از عمارت حكومت منزل نموده . عصر جمعه را قونسل انگليس ، كلنل « 1 » رآس ، جناب نظام السّلطنه را ملاقات نموده ، قرار سكرتر فرمانفرماى هندوستان را داده كه ماكنزى نام باشد كه امروز ، شنبه ، عصر دو به غروب مانده در جهاز مخصوص نشسته ، حركت كند به سمت اهواز و ما فقرهء « 2 » حركت خود را به طهران و هندوستان خبر داده‌ايم ( يعنى منتظر اذن و اجازهء شما نيستيم ) و مهماندار هم لازم نيست . بايد تنها خود برويم . آنچه جناب نظام السّلطنه به هر زبان گفتند ، قبول نكردند كه احدى با آنها همراه شود . آخر از روى تعرّض گفتند : برويد ! ملاحظه نماييد كه كار به كجا رسيده . دولت قاعده‌دان انگليس چقدر بر ما جبر مىكند ! به هيچ‌وجه اعتبار ندارد « 3 » به اين كه دولت ما اذن و اجازه بدهد و حكومت ، شخصى با آن‌ها همراه كند ، ابدا اعتنا به اين عوالم ندارند . عصر شنبه 27 [ رجب ] رفته بودم تلگرافخانه براى طلب جواب تلگرام خود از جناب امين السّلطان كه شخص سيّد طبيبى آنجا ملاقات شد و صحبت از امراض بوشهر در ميان آمد من جمله پيوك 64 . مىگفت : اين مرض تا 35 سال قبل كه 1271 باشد ، وجود نداشت و معروف نبود . در جنگ انگليس لشكر آنها آوردند و ماند و متدرّجا سرايت نموده است به بندرعبّاس و كازرون و بهبهان و غيره و بعضى گويند كه به سبب آب راكد آب انبارها پيدا شده يا از اثر خود آب چاه‌هاى بوشهر است . در هر صورت ، اگر آب را بجوشانند و استعمال كنند ، البتّه بهتر است . شبيه قيطان به طول سه چارك مىرسد . گويند كرمى است جاندار و در همهء اعضاى بدن ممكن است برويد ، حتّى در آلات تناسلى و تخم چشم و بدترين مواضع پشت بدن است و روى عضلات و هرگاه در ساق برويد يا در پشت دست ، از همه قسم آن آسانتر است . بايد هنگام تورّم اندك شكافت و به ملايمت كشيد بيرون و بر روى محلّ آن مشمّع يا مرهمى گذاشت . و هرگاه

--> ( 1 ) . در نسخهء خطّى : گرنل . ( 2 ) . موضوع ( 3 ) . اهميتى نمىدهد .