پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
75
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
مصمم هستم در آيندهء بسيار نزديك ، به صوب ديارى كه شاه در آنجاست حركت كنم و به اين قصد ، به حد كافى چادر و اسب و شتر خريدهام ؛ زيرا لازم است همه جا به دنبال سپاه و باروبنهء دربار شاه بروم و در نتيجه بايد نه تنها چادر ؛ بلكه تمام لوازم و وسايل زندگى و چارپايان كافى براى سوارى و حمل كجاوه داشته باشم ؛ چون شاه هر لحظه ممكن است فرمان حركت بدهد ، و در اين صورت نه وقتى براى خريد كالسكه خواهد بود و نه فرصتى براى كرايه كردن آن . و بهعلاوه اين اشياء و حيوانات ، پس از خريد ، هميشه به من تعلق خواهند داشت و از آنها استفاده خواهم كرد . براى اين مقصود هفت شتر باركش خريدارى كردهام ، كه نمىدانم با توجه به كثرت باروبنه براى من كافى خواهند بود يا خير ؛ ولى به هر حال اين شتران از نژاد محلى هستند كه به سرماى ارمنستان ، يعنى جايى كه سپاهيان شاه بايد در آنجا خيمه زنند ، عادت دارند . شترهاى ايرانى از شترهاى مصر و عربستان و تركيه ، قوىتر هستند و گردن و پاى آنها مستور از پشم است . تعداد اسبهاى خريدارى شده ، چهار رأس است ؛ زيرا فقط من و چند نفر از همراهان سوار آنها خواهيم شد و بعدا اسبان سوارى و جنگى خوب را از اردوگاه تهيه خواهم كرد ، زيرا در آنجا تعداد اسب خوب ، بيشتر و قيمت آنها ارزانتر است و بهعلاوه اگر اسب از اينجا با خود ببرم ، ممكن است در بين راه صدمه ببيند . كارهاى ديگر مسافرت هم مجموعا روبراه است و فقط منتظرم لباس و پتو و زين و برگهايى را كه دستور دادهام ، به من تحويل دهند ؛ زيرا لازم است آنها را حاضر داشته باشم و در روز ملاقات شاه ، از اين اشياء ، كه رنگ همه قرمز تيره و زرد است ، استفاده كنم ؛ تا براى درباريان اندكى تازگى داشته باشد ؛ چون در اين مملكت نه براى مستخدمان لباس متحدالشكلى هست و نه خانوادهها ، رنگ لباس مخصوص به خود را دارند . به اين ترتيب ايرانيان كه خيلى كنجكاو و طرفدار تازگى هستند ، ممكن است در آينده با اين طرز لباس پوشيدن و هماهنگى رنگها آشنا شوند و چيزى نو از خود به يادگار بگذارم . چندى پيش شاه ، توسط پدر روحانى كه از طرف دولت اسپانيا در اينجا نماينده است « 1 » و همچنين نمايندهء مقيم انگليسى « 2 » ( كه هر دو امسال تابستان به اردو خواهند رفت تا با شاه
--> ( 1 ) . اين پدر روحانى Jeronimo de Cruz بود كه به عنوان نمايندهء پادشاه اسپانيا در ايران به سر مىبرد . ( 2 ) . نمايندهء مقيم انگليسى يا در حقيقت نمايندهء كمپانى هند شرقى در آن موقع ادوارد كاناك