اين زنان را صبح آن روز ، در كليسايى كه در آنجا عبادت مىكردند ، ديديم و از ما اطلاعاتى خواستند و عصر بدون خبر قبلى و سر زده به خانهء ما آمدند و چون عيسوى و نجيب‌زاده هستند ؛ اظهار تمايل فوق‌العاده كردند كه با ما روابط دوستى برقرار سازند . من كه مىدانستم آنان چه كسانى هستند ، و به‌علاوه غلامانى را كه همراهشان بودند شناختم ؛ با وجودى كه ورودشان غيرمنتظره بود ؛ سعى كردم با احترامى كه شايستهء شأن حقيقى و خانوادگى آنان است ، با آنها رفتار كنم و با گرمى هرچه تمام‌تر استقبالشان كردم ، و از آن روز به بعد دوستى صميمانه‌اى بين ما برقرار شد . داستان جنگ با تهمورس‌خان و گرجىها را من به خوبى مىدانم ؛ ولى چون خيلى طولانى است ، نمىتوانم فعلا شرح دهم ؛ فقط همين قدر اشاره مىكنم كه علت بروز جنگ با ترك‌ها را احتمالا بايد از همين‌جا جستجو كرد . سرزمين گرجستان امروز نه به او تعلق دارد و نه به شاه ايران ؛ زيرا هر روز دست به دست مىگردد و حقيقتا مشاهدهء سرنوشت مردمان بيچاره‌اى كه از هر دو طرف دائما كشته مىشوند يا به اسارت مىروند و وجود اين همه بدبختى و بيچارگى موجبات كمال تأثر انسان را فراهم مىكند . گرجىها هميشه سربازان شجاعى بوده و هستند و كسى كه از سرزمين آنها عبور كرده است ، فوق‌العاده از زيبايى آن تعريف مىكرد و مىگفت به استان لمباردى ايتاليا شباهت دارد . از اين مسائل گذشته ، بايد به اطلاع شما برسانم كه در اين شهر به طور ناشناس زندگى مىكنم و وزير هم ، چون علىرغم ميهمان‌هاى ديگر ، خرجى بر او تحميل نمىكنم ؛ از من بسيار راضى است . از لحاظ سلامتى وضعم خوب است ؛ فقط در اثر روزهء مذهبى كه قسمتى از آن در طى سفر خسته‌كننده‌ام انجام شد ، خيلى فرسوده شده‌ام ؛ زيرا در مدت سفر علاوه بر كم خوردن و بد خوردن ، تقريبا مدت پنجاه شب متوالى با لباس خوابيدم و حتى كمربندم را باز نكردم . با وجودى كه در اثر اين صدمات ، ضعيف و لاغر شده‌ام ؛ ولى به لطف خداوندى ، در انجام وظايف ايام چهل‌گانهء روزه‌دارى فروگزارى نكرده‌ام ، و اميدوارم اكنون كه زندگى راحتى را به سر مىبرم ، دوباره سلامت مزاجم اعاده شود . روزه گرفتن « 1 » در اين حوالى امر مشكلى است ؛ زيرا در ايران تعداد رودخانه‌ها معدود است و

--> ( 1 ) . مسيحيان متعصب ، دورهء چهل روزهء قبل از عيد پاك را روزه مىگيرند و در اين دوره علاوه بر امساك در صرف غذا و پرهيز از خوردن گوشت دام ، بيشتر به عبادت مىپردازند و سعى مىكنند از لذايذ جسمانى اجتناب كنند . - م .