پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
30
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
و يكسان كاشتهاند ، كه چند وقت ديگر وقتى برگهاى آنها برويد ، به نظرم قشنگترين منظرهء عالم را تشكيل خواهند داد . وسط تمام ميدان با سنگهاى ريز فرش شده و براى دويدن يا اسبسوارى موقعيتى از آن بهتر وجود ندارد . درب ورودى خانهء شاه ، در يكى از اضلاع طولى ميدان شاه واقع شده ؛ ولى در وسط آن نيست . بهطورى كه اگر اين ضلع ميدان را به سه قسمت كنيم ، از يك طرف يك سوم و از طرف ديگر دو سوم با ضلع عرضى ميدان فاصله پيدا مىكند و براى بيان حقيقت بايد گفت ، زيبايى اين درب بيش از عظمت و شكوه آن است . قدرى پايينتر ، مدخل ورودى زنان دربار است ، منتهى درب آن هنوز برجاى گذاشته نشده . مقابل درب اين عمارت ، در طرف ديگر ميدان ، مسجدى است با گنبدى زيبا كه تمام ديوار آن از كاشىهاى ظريف و رنگارنگ مزين شده است « 1 » . در ضلع فوقانى ميدان مسجدى است كه فعلا مشغول ساختمان آن هستند ، و در پايين ميدان نزديك بازار ، به قرينهء آن سر درب بزرگى است كه در طبقهء بالاى آن دو جايگاه قرار دارد ، كه هر روز غروب آفتاب در آن نقاره مىزنند و دو آهنگ جنگى ايرانى و ترك مىنوازند كه به گوش ، خوش مىآيد و با وجود بزرگى ميدان ، در همه جا طنين مىافكند . محل تماشايى ديگر اصفهان ، خيابانى است كه فعلا در خارج از شهر قرار دارد ؛ ولى همانطور كه به آن اشاره كردم وقتى كه محلات جديد به يكديگر ملحق شد ؛ كاملا در وسط قرار خواهد گرفت . طول اين خيابان دو الى سه ميل و عرض آن شايد دو برابر پنت موله « 2 » در رم باشد . در شروع اين خيابان از سمت شهر اصفهان خانهء كوچك چهارگوشى قرار گرفته كه ايوانها و پنجرههاى زيادى دارد و با تصاوير و نقش و نگارهاى جالبى تزئين شده است . از بالاى اين خانه تمام خيابان را بهخوبى مىتوان ديد و غرض از ساختمان آن نيز همين بوده است ، و قصر شاه را نيز دالانى به آن متصل مىكند . در كنار خيابان ، ديوارهاى يكسان و منظمى وجود دارد كه در داخل آنها باغهاى سلطنتى واقع شده و ورود به آنها براى تفرج مردم آزاد است و با انعام مختصرى به باغبان ، مىتوان به حد دلخواه از ميوههاى آن بهره گرفت .
--> ( 1 ) . همانطور كه قطعا خواننده توجه دارد ، منظور مسجد شيخ لطفاللّه است كه شاهعباس دستور داد آن را براى عبادت خود و حرمش بسازند . ( 2 ) . Ponte Molle : نام يكى از پلهاى شهر رم است كه بر روى رودخانهء تيبر قرار گرفته . خود ايتاليايىها به اين رودخانه تور ( Tevere ) مىگويند . - م .