پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
296
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
عمومى ساختهاند و در بالاى صحن به سمت چپ ، يعنى نزديك درب كوچكى كه رو به كوچه ديگرى باز مىشود ، محلى است كه در مقابل آشپزخانه قرار گرفته و هر روز تعداد بىشمارى از بينوايان و محتاجان در آنجا اطعام مىشوند . غذا هميشه عبارت است از پلو كه بسيار خوب و خوشمزه پخته شده و تعداد فقرا و بهطور كلى كسانى كه براى تيمن و تبرك از اين پلو مىخواهند بخورند و شخصا مراجعه مىكنند يا كسى را براى بردن آن مىفرستند به اندازهاى زياد است كه صبح تا شام ، بهطور مداوم ، ديگهاى پلو بر روى سى و پنج اجاق بزرگ در آنجا به بار است . قبلا فقط ظهرها اطعام مىشد ، ولى شاهعباس مخارج اطعام شبانه را نيز تأمين كرد و اكنون شام و ناهار در آنجا داير است و همين امر به تنهايى براى اينكه نام شاهعباس در ايران ابدى و مقدس شود كافى است ؛ زيرا يك عده از صوفيان و رياكاران ديگر كه به علت تنبلى نمىخواهند كار كنند و به همين دليل روحانيت را بهانه كرده و ادعا مىكنند وجودشان بايد وقف دعا و نماز شود ، فقط از پلوى شاهصفى ارتزاق مىكنند و احتياجات كمى كه از لحاظ پوشاك دارند نيز بالأخره به طريقى تأمين مىشود . اكنون كه پلوى شبانه به دستور شاهعباس داير شده است ، اين عده مسلما پس از مرگ او براى باقى ماندن اين سنت ، چنين شهرت خواهند داد كه او نيز مقدس بوده است . پس از جايگاه پلوخورى ، در ضلع مقابل دالان كوچكى واقع شده كه جلو و عقب آن دربهايى است كه رويهء آنها با يك قشر نقره پوشيده شده و در ميان اين دو درب ، يعنى در وسط دالان ، مسجدى قرار گرفته است كه داراى وسعت نسبتا زيادى است ، ولى سرپوشيده نيست و به جز در قسمت بالا و پايين كه دو منبر قرار گرفته و بالاى آنها پوشيده است ، بقيهء جاهاى آن سقف ندارد . اين سبك معمارى اكنون در ايران عموميت دارد ، بهطورى كه در اصفهان نيز بالاى ميدان بزرگ به دستور شاه مشغول ساختن مسجدى هستند كه همين روش در آن به كار رفته است . . . . در يكى از اضلاع عرضى مسجد دربى قرار دارد كه رو به حرم سرپوشيدهء كوچكى ، كه انسان از بيرون مىتواند گنبد آن را ببيند ، باز مىشود . داخل اين حرم با كاشىهاى سبزى كه مىگويند داخل آنها نقرهكارى است تزيين شده و جسد شاهصفى را در آنجا زير قبر برجستهاى كه روى آن با پارچههاى گرانقيمت پوشيده شده است ، به خاك سپردهاند و دورتادور آن را محجرى كشيدهاند تا از ساير قسمتهاى مقبره متمايز باشد . كمى پايينتر اجساد پادشاهان و بستگان خاندان سلطنتى را در قبرهايى كه به تابوتهاى بزرگ بىشباهت نيست دفن كردهاند و قبر همهء آنان پوشيده از پارچههاى حرير زربفت و گرانبهاست .