پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
272
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
رديف ، بلكه در يك صف ، آن هم رو به چادر سلطنتى ، تا پشت آنها به سوى شاه واقع نشود . خدمتگزاران هر كس را كه شاه اشاره مىكرد ، به چادر مىخواندند و خود او مرتبا از اين سو به آن سو مىرفت . وقتى پدر مقدس و مرا به چادر دعوت كردند ، شاه كه در مدخل آن ايستاده بود دستور داد ما را در بالاى مجلس سمت راست بنشانند ، بهطورى كه فقط بالاى ما هفت نفر خان نشسته بودند ، يعنى پدر مقدس و من به ترتيب نفر هشتم و نهم بوديم . روىهمرفته در سمت ما چهل و پنج نفر نشسته بودند و در طرف ديگر نيز تعداد از اين تجاوز نمىكرد و به اين ترتيب در زير چادر شاه نود نفر مهمان قرار گرفتند . در اين مجلس بر من معلوم شد كه تمام مهمانان شيعه را در اينگونه مواقع در طرف راست ، كه نزد ايرانيان نيز مانند ما محترمتر است ، جاى مىدهند . و تمام مهمانان سنى مانند اعراب و لزگيان و تركان عثمانى و ازبكها ، كه ايرانيان تصور مىكنند آنان خارج از مذهب هستند ، در جانب چپ سفره مىنشينند و با اين تمهيد هر دو دسته راضى مىشوند ؛ زيرا نزد سنيان جانب چپ محترمتر و مهمتر است . در زير چادر سلطنتى به همان نحوى كه تشريح كردم سفرهها گسترده شده بود ، ولى در زير سايبان ، ديگر سفرهاى وجود نداشت و آنجا افراد در يك صف رو به ما نشسته بودند . در سمت راست سفره كه ما نشسته بوديم اولين نفر امامقلىخان بود ، ولى طرز نشستن او طورى بود كه مىتوان گفت در ضلع بالايى سفره قرار داشت . سمت چپ او به ترتيب شش خان ديگر نشسته بودند كه از ميان آنها من فقط حسنخان ، حاكم همدان ، را شناختم . بعد از آنها پدر مقدس و من واقع شده بوديم و بعد از ما نيز خانها و سلطانها و صاحبمنصبان و سرداران متعددى قرار داشتند . در طرف چپ سفره ، جهانگيرخان ، برادر خان تاتار حاكم كفا ، واقع در كنار درياى سياه ، كه خراجگزار سلطان عثمانى است ، مانند امامقلىخان موقعيتى ممتاز داشت . جهانگيرخان مدتى است از زندان قسطنطنيه گريخته و چون با برادر خود دشمنى دارد به دربار ايران پناه آورده و تحت حمايت شاه قرار گرفته است . پهلوى او يكى از بزرگان لزگى كه قبلا در ميدان قزوين هدايايى تقديم كرده بود نشسته بود و او را نيز همان خان تاتار با خود به دربار ايران آورده است . افراد خان تاتار و لزگى فوقالذكر و مهمانان ديگرى از قبيل اعراب سنى كه مذهب آنان مانند مذهب تركهاست به ترتيب تا آخر سفره قرار گرفته بودند . در بيرون چادر سلطنتى صف طويلى مركب از خدمتگزاران خاص شاه تشكيل شده بود و در خيابان ، واقع در بين چادر و سايبان ، به سمت بالا ، يعنى سمتى كه مهمترين افراد چادر قرار