روحانى مسيحى خبرى نيست در موقع مرگش تمام موجبات فراهم شد تا تشريفات مذهبى كاملى نسبت به جنازه‌اش انجام گيرد . صبح روز بعد ، آخرين آداب مذهبى را انجام داديم و جنازه را به خارج از شهر برديم و در محلى جداگانه به نحوى كه با ساير مسيحيان محلى و به‌خصوص با كافرها يك جا نباشد او را به خاك سپرديم . اين محل را من انتخاب كردم و آن تپه‌اى است كه نزديك جادهء گيلان در دشت زيبايى واقع شده . براى اين‌كه مبادا ارمنىهاى مقيم قزوين ، كه تعدادشان زياد است ، تصور كنند ما آنان را از عيسوىهاى خوب نمىشماريم و از اين جهت مكدر شوند ، درخواست كرديم يك نفر روحانى ارمنى نيز در تشريفات شركت كند و در حالى كه پدر مقدس به زبان لاتين دعا مىخواند ، روحانى ارمنى نيز به زبان خود دعا كند « 1 » . اكنون مطالب راجع به مرده‌ها را رها كنم و مجددا به زنده‌ها بپردازم ؛ بعد از ظهر هفدهم ژوئيه در ميدان شهر قاصدى از طرف سفير پادشاه هند ، كه شاه سليم خوانده مىشود و در ايتاليا به او مغول كبير مىگويند ، پيش شاه آمد . سفير هند مدت‌هاست كشور خود را ترك كرده ، ولى با وجودى كه شاه در انتظار او است و حتى دستور داده است خانه‌هايى در فرح‌آباد و ساير جاها برايش آماده سازند ، به علت طرز خاص راه‌پيمايى خود ، هنوز نتوانسته است به دربار ايران برسد . اكنون اين قاصد آمده بود اطلاع دهد كه بالأخره سفير خود را به اين حوالى رسانيده و در تهران ، كه تا قزوين فقط دو روز راه است ، اقامت گزيده و بعد از ده - دوازده روز ديگر به قزوين خواهد آمد . علت اين‌كه او اين فاصلهء كم را در چنين مدت طولانى مىپيمايد اين است كه بايد در هر حال به حد كافى استراحت كند . شاه نامهء سفير را نخواند و غالبا چنين مىكند ، زيرا امكان دارد كه به‌طور كلى از خواندن عاجز باشد و در عين حال نخواهد اسرار خود را به دست ديگرى بسپارد . وى اطلاعات شفاهى زيادى از قاصد خواست و نسبت به او مهربانى كرد و ساروخواجه ، يكى از وزيران مورد علاقهء خود را به مهمان‌دارىاش برگزيد ، ولى در خفا دستور داد عمدا جلسهء شرفيابى سفير را به عقب بيندازند تا تلافى اين همه تأخير او شده باشد . سفير اسپانيا كه از سفر قريب‌الوقوع شاه مطلع شده بود ، فعاليت زيادى كرد كه يك جلسهء شرفيابى خصوصى داشته باشد ؛ و بايد بگويم چنين امرى در ايران كمتر اتفاق مىافتد ، زيرا شرفيابىها در مورد اشخاصى

--> ( 1 ) . در اينجا نويسنده مطالبى راجع به تفاوت مراسم تدفين ارامنه و عيسويان كاتوليك مىپردازد كه ترجمهء آن زايد به نظر رسيد . - م .