اصطلاحات صحيح از روى مطالبى كه جهان‌گردان نوشته‌اند ، چه امر دشوار و پرزحمتى است و خوشبختانه براى مترجم راهنمايى مانند كتاب فوق‌الذكر وجود داشت . موضوع ديگرى كه بايد تذكر داده شود اين است كه ، سعى شد مطالبى كه براى خوانندهء ايرانى جالب توجه نمىتوانست باشد و موجبات ملال خاطر را فراهم مىساخت ، تا حدامكان به نحوى كه به سلسله وقايع لطمه وارد نسازد ، حذف شود و در هر مورد تذكر آن در پاورقى مربوطه داده شده است و از طرفى تا حدى كه معلومات مترجم اجازه مىداد ، توضيحاتى دربارهء مطالب مختلف طى پاورقى به اطلاع خوانندگان رسيده است و در اين مورد از يادداشت‌هاى خاورشناس انگليسى لاكهارت « 1 » استفادهء فراوان شده . مؤلف اين سفرنامه كه كاتوليك متعصبى است و حتى مسيحيان ديگر را كه آيينى غير از آيين كاتوليك دارند ، منحرف و گمراه مىداند ؛ متأسفانه نسبت به هيچ‌يك از مذاهب از جمله اسلام نتوانسته است بىطرفانه قضاوت كند و موقعى كه دربارهء اديان صحبت مىكند ، نمىتواند خود را از تعصب و بىانصافى كنار نگه دارد و حتى نسبت به شاه‌عباس كبير نيز ، به خصوص در مواردى كه پاى دين در ميان است ، مطالبى ناروا نسبت مىدهد ؛ ولى خود وى پس از مدتى اقامت در ايران ، به عظمت اين پادشاه بزرگ ، بيش از پيش پى مىبرد و در يكى از نامه‌هايش - كه در جلد دوم اين كتاب خواهد آمد - به تفصيل شرح مىدهد كه تمام اقدامات شاه‌عباس از روى كمال بصيرت انجام مىگيرد و مطالبى را كه او در مكتوب‌هاى قبلى تحت تأثير احساسات نوشته است ، صحيح نيست ؛ حتى جهان‌گرد چنان مفتون رفتار محبت‌آميز شاه‌عباس و مردم‌دارى و سياست‌مدارى اين فرمان‌رواى بزرگ مىشود كه كتابى دربارهء شرح زندگانى او به رشتهء تحرير درمىآورد . به هر حال ، اميد است اين ترجمهء ناقابل مورد پسند خوانندگان محترم واقع شود و اگر نارسايى يا اشتباهى در آن يافتند ، پوزش مترجم را بپذيرند . شعاع‌الدين شفا

--> ( 1 ) . Professor Laurence Lockhart