تعديل كنند و كشتىهاى قديمى را دوباره به راه اندازند و به نظر من اين فكر بسيار پسنديده است . شاه ايران به خوبى به تمام مسائل واقف است و بىتوجهى اسپانيايىها فوق‌العاده به نظر او عجيب مىآيد ؛ زيرا بارها به وسيلهء پيك‌هاى مخصوص پيام داده و درخواست كرده است كه آنان با ترك‌ها وارد جنگ شوند و اسپانيايىها حتى اگر نمىتوانستند تمام قواى خود را در اين راه به كار اندازند ؛ براى خوش‌آمد او ، لااقل قادر بودند به اين كار تظاهر كنند و اقدامات چندى انجام دهند ، ولى متأسفانه هيچ‌وقت به اين كار دست نزدند ، زيرا مىدانم كه وزراى پادشاه اسپانيا فقط به او دروغ مىگويند و مصالح خود را در نظر مىگيرند و از وقايع ، به نفع خود بهره‌بردارى مىكنند و به همين دليل است كه امروزه ، همه از پادشاه اسپانيا شكايت دارند . اين جملات معترضه را ذكر كردم ، تا به كنه مطالب وارد شويد و بيشتر به اهميت مذاكرات ما پى بريد ؛ و اكنون مطلب اصلى را دنبال مىكنم . به‌طورى كه گفتم ، شاه پرسيد : چرا پادشاه اسپانيا مدخل درياچه احمر را به روى ترك‌ها نمىبندد . من كه به خوبى به كنه مطلب آشنايى داشتم و در عين حال كه نمىتوانستم دروغ بگويم و سهل‌انگارىهاى ديگران را پنهان كنم ، نمىخواستم مطلبى به ضرر اسپانيايىها بر زبان آورده باشم « 1 » ، براى اين‌كه سكوت نكنم گفتم كه پادشاهان صلاح مملكت خويش را بهتر مىدانند و اگر پادشاه اسپانيا چنين نكرده ، لابد مصلحتى در كار بوده است ؛ سپس با استفاده از موقعيت ، فكر قديمى خود را كه لزوم شروع مذاكره با قزاق‌هاست ، در پيش كشيدم و گفتم حالا كه اسپانيايىها نمىخواهند درياچه احمر را به روى ترك‌ها ببندند موقع آن است كه اعلىحضرت درياى سياه را به روى آنان مسدود سازند ، تا بدين طريق قسطنطنيه از گرسنگى از پاى درآيد ؛ زيرا اين شهر تمام آزوقه و چوب و مواد اوليهء و ما يحتاج خود را از آن طرف درياى سياه به دست مىآورد . شاه با كنجكاوى پرسيد ، چگونه انجام اين امر امكان‌پذير است ؟ گفتم : خيلى با سهولت مىتوان محبت قزاق‌ها را كه از راه دريا اين همه به ترك‌ها صدمه وارد مىآورند ، جلب كرد . سپس شرح دادم كه شاه چگونه مىتواند به آنان كه از راه زمين خيلى به قلمرو ايران نزديك هستند ، كمك كند به نحوى كه درياى سياه به كلى براى ترك‌ها غيرقابل كشتىرانى شود و قزاق‌ها حتى

--> ( 1 ) . تمام اين مطالب نيز از طرف سانسور وقت حذف شده ، در نتيجه در چاپ‌هاى كتاب پيترو دلاواله منعكس نشده است . ترجمهء مطالب فوق از روى نسخهء خطى خاطرات كه در كتابخانهء مؤسسهء جغرافيايى ايتاليا موجود است ، انجام گرفته . بايد اضافه شود كه چاپ جديد كتاب نيز كه قريبا از طرف مؤسسهء « Ismeo » منتشر خواهد شد و در اين ترجمه از نمونه‌هاى آن استفاده شده است ، شامل مطالب سانسور شده هست . - م .