را به علل سياسى و مذهبى حذف كرده و در نتيجه آن قسمت‌ها در هيچ‌يك از چاپ‌هاى كتاب منعكس نشده است . تمام اين مطالب با دقت مورد مطالعه قرار گرفت و در ترجمهء فارسى اضافه شد تا معلوم شود سانسور زمان نسبت به چه مباحثى حساسيت داشته است ، و بايد اين نكته نيز تذكر داده شود كه در مورد قسمت‌هاى مربوط به تركيه و هند ، ادارهء سانسور زياد از خود وسواس نشان نداده و به حذف پاره‌اى جملات اكتفا كرده است ؛ در صورتى كه در قسمت ايران ، مطالب مربوط به انتقاد شاه‌عباس از فرمان‌روايان غرب يا گرويدن اتباع عيسوى شاه به دين اسلام و موضوعاتى ديگر از اين قبيل به كلى حذف شده و اين امر نشان مىدهد كه در سانسور مطالب ، نظريات سياسى و مذهبى هر دو دخالت داشته است . به هر حال ، هر كجا كه چنين وضعى پيش آمده است ، ضمن ترجمهء مطالب حذف شده از روى نسخه خطى در پاورقى نيز تذكر لازم داده شده تا خواننده مقتضيات زمان را از دريچهء چشم سانسور وقت ، درك كند . پيترو دلاواله علاوه بر سفرنامه ، داراى تأليفات ديگرى نيز هست ، كه بعضى از آنها چاپ و ترجمه شده و بعضى هنوز منتشر نشده است . كتاب اطلاعاتى دربارهء گرجستان كه از طرف پيترو دلاواله زائر به سال 1627 تقديم پاپ اوربانوى هفتم شد « 1 » ، احيانا هيچ‌وقت به ايتاليايى به چاپ نرسيده يا اگر رسيده باشد مترجم از آن بىاطلاع است و فقط از روى ترجمهء فرانسهء مطالب آن ، كه در كتاب : شرح مسافرت‌هاى جالب مختلفى كه به طبع نرسيده است « 2 » چاپ پاريس 1663 ، مىتوان به وجود اين اثر پى برد . در همين كتاب ، ترجمهء فرانسهء مرثيهء پيترو دلاواله براى بانو معانى و تصويرى از بانو معانى با شرح زندگانى او نيز ، به چاپ رسيده است . از تأليفات ديگر پيترو دلاواله ، كتاب خصوصيات عباس ، شاه ايران « 3 » است ، كه از طرف او به كاردينال فرانچسكو باربرينى ، يعنى همان كسى كه موجب استخلاص او شد ، تقديم شده است اين كتاب به سال 1628 ، در ونيز به چاپ رسيده و نويسنده در انتهاى آن شجره‌نامهء شاه‌عباس را نيز اضافه كرده است . جهان‌گرد ايتاليايى نامه‌هاى مختلفى نيز دربارهء فلسفه و مذاهب شرق به دوستان خود نوشته ، كه بعضى از آنها در مجموعه‌هاى مختلف به چاپ رسيده است . وى به سرودن اشعارى با وزن و

--> ( 1 ) . Informazione della Georgia data alla Santita nostro Signore Papa Urbano VIII da Pietro della . . 1627 Valle il Pellegrino , l'anno ( 2 ) . Relations de divers voyages curieux qui n' ont point este Publies . Paris 1663 . ( 3 ) . Delle Conditioni di Abbas . Re di Persia