پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
154
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
خلاص كند « 1 » و طرابوزان نيز بارها در معرض خطر قرار گرفته و ممكن است در آينده بهطور كلى سقوط كند . تركها هر سال عدهء زيادى قوا براى مقابله با اين افراد از قسطنطنيه مىفرستند ؛ منظور از قوا قايقهاى كوچك است ، زيرا در حقيقت فقط اين نوع قايقها مىتوانند در اين قسمت از درياى سياه كه داراى بندر بزرگى نيست عرض اندام كنند و به مصب رودخانهها كه پناهگاه قزاقهاست وارد شوند و كشتىهاى بزرگ هيچ كارى از پيش نمىبرند . تركها كه متوجه شدند كشتىهاى جنگى آنها جز افزايش غنايم جنگى قزاقها كار ديگرى از پيش نمىبرند ، سخت عصبانى شدند و اخيرا علاوه بر اعزام تعداد زيادى قايق كوچك ، كشتىهاى بزرگترى را نيز همراه قواى خود كردند و در سال 1616 موقعى كه من در سوريه بودم ، ژنرال محمودپاشا - فرزند چيكالا « 2 » - با تعداد زيادى قايقهاى كوچك و ده فروند از بهترين كشتىهايى كه در قسطنطنيه موجود بود روانهء آن صفحات شد . با تمام اين تفاصيل ، سرنوشت او بدتر از ديگران شد ، زيرا قزاقها تمام قواى او را تارومار ساختند و دو فروند از بهترين كشتىها را به غنيمت بردند و خودش را زخمى و گرسنه روانه كردند . حالا خود شما تصور كنيد كه قزاقها با اين همه پيشرفت و غنيمت چه خيالها براى آينده در سر مىپرورانند و فقط همينقدر بگويم كه از آنها شنيدم قصد فتح قسطنطنيه را كردهاند و مىگويند آزاد كردن اين شهر ، به موجب روايات مذهبى ، به دست آنان انجام خواهد گرفت . به هر حال مىتوان گفت كه قزاقها در درياى سياه داراى قدرت فوقالعاده هستند و اگر كوشش مختصرى بكنند فرمانرواى مطلق آن منطقه خواهند شد . هجوم قزاقها مطلب تازهاى نيست و آنان در زمان سلطان مراد « 3 » - كه من گزارش مهر شدهء او را دربارهء اين وقايع خواندهام و نزد خود دارم - جنگهاى سختى با تركها كردهاند و چون در ظرف اين سى و چند سال تركها نتوانستهاند اين فتنه را خاموش سازند ، بلكه هر روز آتش آن تيزتر
--> ( 1 ) . كفا : شهرى است در شبهجزيرهء كريمه كه نزديك به شصت كيلومتر از تنگهء كرچ فاصله دارد و اكنون فئودوزيا ( Feodosiya ) خوانده مىشود . اين شهر كه يكى از مراكز مهم تجارت در قرون وسطى محسوب مىشد ، در سال 1475 ميلادى به دست تركها مسخر شد . ( 2 ) . چيكالا ( Cicala ) : اصلا ايتاليايى بود كه در بچگى به دست تركها اسير و مسلمان شده بود و موفق شد ، سمت فرماندهى كل قواى بحرى امپراتورى عثمانى را به دست آورد . - م . ( 3 ) . منظور سلطان مراد سوم است كه از سال 982 تا سال 1003 هجرى قمرى مطابق با 1574 تا 1594 ميلادى سلطنت كرد . - م .