پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
125
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
همانطور كه از اسم آن پيدا است ، آب اين رودخانه به علت نمك فراوان و زمين شورهزار تلخ مزه است . بعد از گذرانيدن اين لجنزار و طى سه فرسنگ راه در زمين مناسبتر ، شب به ده كوچكى به نام رشمه رسيديم و همانجا بيتوته كرديم . جمعه كه مصادف با يك عيد مذهبى مسيحى بود ، تا غروب در رشمه مانديم تا ضمنا طنابهاى تخت روان را كه فرسوده شده بود ترميم كنيم ، و پس از آن يك فرسنگ راه پيموديم و به ده بزرگى به نام محلهء باغ رسيديم . براى رسيدن به اين دهكده بايد مختصرى از جاده منحرف شد ؛ ولى ما اين عمل را با ميل انجام داديم ، زيرا محلهء باغ جاى خوبى است و همه گونه ميوه و لوازم مورد احتياج در آنجا يافت مىشود . اين ده در انتهاى جلگه و در پاى يك رشتهكوه ، كه از آن سرزمين مىگذرد ، قرار گرفته و تصور مىكنم اين كوهها رشتهاى از سلسله جبالى هستند كه اگر اشتباه نكنم از آسياى صغير شروع مىشود و بهطور منقطع تا چين ادامه پيدا مىكند و به تناوب نامهاى مختلفى از قبيل تاورو « 1 » و قفقاز و ايمائو « 2 » و غيره به خود مىگيرد . از نامهايى كه جغرافىنويسان ما هر يك به نحوى ذكر كردهاند در اين طرفها كسى چيزى نمىداند و اين موضوع موجبات تعجب مرا نيز فراهم نمىكند ؛ زيرا علاوه بر اينكه مشكل است با اين سرزمين دورافتاده رابطهاى برقرار كرد ، در اينجا اين رشته جبال اسم واحدى ندارد و در هر نقطه بسته به دهى كه در كنار آن است ، نامى به خود گرفته و تعداد اين دهات نيز فراوان است « 3 » . . . در محلهء باغ شب به خانهء يكى از مالكان وارد شديم كه احترام زيادى نسبت به ما روا داشت و موقع خداحافظى نيم تنهاى را كه در اين صفحات خيلى مشتاق دارد به او هديه كرديم و موجبات خرسندى خاطر او را فراهم آورديم . روز شنبه وارد كوهستان شديم و از درهء عميق و تنگى گذشتيم كه مىتوانم آن را به درهء استرتورا « 4 » واقع در اومبريا « 5 » تشبيه كنم ؛ ولى بسيار طويلتر از آن بود . كف دره مسطح بود و به ندرت اتفاق مىافتاد كه انسان مجبور به صعود و نزول شود ، منتهى در دو طرف آن ، كوهستان
--> ( 1 ) . Tauro : كه منظور همان كوههاى توروس ( Taurus ) است . ( 2 ) . Imao : نامى است كه در قديم به سلسله جبال آسياى وسطى يعنى هندوكش و هيمالايا داده بودند . ( 3 ) . نويسنده در اينجا يادآورى مىكند كه به همين قياس جغرافىنويسان نام ايالاتى را به غلط ذكر كردهاند و يا از ايالاتى نام بردهاند كه مطلقا وجود خارجى ندارند . ( 4 ) . Strettura ( 5 ) . Umbria : يكى از استانهاى ايتاليا . - م .