پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
120
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
شباهت آن به رنگ نفت ، يعنى يك روغن طبيعى كه در حوالى باكو از زمين بيرون مىآيد ، به آن نفتى مىگويند « 1 » . باكو شهرى است در قفقاز ، كه در كنار درياچه خزر واقع شده و متعلق به ايران است . نفت در اينجا براى سوخت مصرف مىشود و قيمت آن خيلى كم است ، منتهى مقدار آن به قدرى زياد است كه از اين راه پول هنگفتى عايد خزانه مىشود . علاوه بر آن ، نفت داراى خواص طبى نيز هست و بهطور كلى مادهاى كه ما به آن نفتا مىگوييم و اطباء و تاريخنويسان قديم از آن نام بردهاند و در بالاى خليج فارس و بابل نيز از زمين مىجوشد و حتى دانيل « 2 » نيز از آن ذكر مىكند ، همين نفت است ، منتهى برعكس آنچه پلينيو « 3 » مىنويسد هيچوقت نديدهام از دور آتش بگيرد . شمشير در ايران فقط يك لبهء برنده دارد و حتى بيش از شمشير تركها مورب است و طورى به كمر بسته مىشود كه سمت سنگين آن خود به خود به سمت پايين مىرود و در نتيجه لبهء برنده آن كه سبكتر است رو به بالا مىايستد و چون قوس شمشير در كنار آن واقع مىشود و در موقع سوارى بر روى زين قرار مىگيرد ، چه براى پيادهروى و چه براى سوارى بسيار مناسب است و هر وقت دست به دستهء آن كنند ، لبهء تيز كه در سمت بالا قرار گرفته آمادهء وارد آوردن ضربت است . دستهء شمشير را يك حايل به شكل صليب حفظ مىكند تا دست از ضربهء حريف مصون باشد . روى دستهء شمشير غالبا حكاكى شده و جلد آن از چرم مشكى يا مانند جلد شمشير من ، قرمز رنگ است . نوك فلزى جلد متناسب با دسته ساخته شده و بندهاى آن نيز چرمى و به رنگ طبيعى پوست حيوان است . عمامهها رنگى است و غالبا در بافت آن تارهاى ابريشم طبيعى بهطور راهراه در زمينهء پارچهء پنبهاى به كار رفته است و رنگ سفيد بهطور نادر مورد استفاده قرار مىگيرد . ثروتمندان عمامههاى گرانبهايى كه تار و پود آن از طلا و نقره است بر سر مىگذارند ، ولى در عين حال همه سعى مىكنند سادگى عمامه حفظ شود . بزرگى عمامه و طرز قرار دادنش به نظر غيرعادى و نامأنوس مىآيد . مضافا به اينكه وسط آن نيز فينه يا عرقچينى قرار ندارد . نزد ايرانىها مرسوم نيست كه درجه و مقام كسى از روى كلاه او معلوم شود ، البته كلاه قرمزى را كه به آن تاج
--> ( 1 ) . لغت نفت در فارسى قديم با همان معنى امروزه به كار مىرفته و سپس از طريق زبانهاى عبرى و عربى به زبانهاى يونانى و لاتين و از آن طريق به زبانهاى امروزى راه يافته است . در اين مورد به يادداشتهاى لاكهارت ، خاورشناس انگليسى ، مراجعه شود . - م . ( 2 ) . Daniele : منظور ( Dan ) يكى از مورخان رومى است . ( 3 ) . Plinio : يكى از مورخان رومى . - م .