پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )

118

سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )

شباهت دارد و مىدرخشد . لباس داراى دو كمربند است كه هر دو در زير شكم و خيلى پايين بسته مىشود . كمربند پايينى از جنس ابريشم است كه غالبا طلا در آن به كار رفته و فوق‌العاده عالى است ؛ زيرا در انتخاب كمربند و عمامه كمال دقت مىشود و سعى مىكنند آنها را زود به زود عوض كنند و هرچه اين دو متنوع‌تر و پرتجمل‌تر باشند ، بر شأن دارندهء لباس افزوده مىشود . در حقيقت وجه تمايز ميان افراد ، يكى هم عمامه و شال كمر است . كمربند ديگر كوچك‌تر است و بالاى آن ديگرى بسته مىشود و به‌علاوه ساده‌تر بوده و فقط داراى يك رنگ است و غالبا حتى از ابريشم نيز نيست و از پنبه يا پشم شتر كه گاه‌گاه قيمت آن كم‌تر از ابريشم نيست ساخته شده است . تن‌پوش زمستانى كه روى ساير لباس‌ها پوشيده مىشود آنقدر بلند نيست كه مزاحمت اسب‌سواران و سربازان را فراهم بياورد و در موقع سوارى فقط تا روى زين اسب مىآيد . لباس مردم طبقات پايين بلندتر است ، ولى به هر حال از زانو پايين‌تر نمىآيد جنس آن نخى و رنگش غيرعادى است ، ولى با ساير البسه فرق دارد و با قيطان و نوار ابريشمى رنگى تزيين شده و بند آن را در كنار بدن گره مىزنند ، ولى غالبا به‌طور آزاد بر تن مىكنند و روىهم‌رفته خوش‌نما است . در مواقع تشريفاتى تن‌پوش رويى بعضىها ابريشمى و طلايى است ، ولى اين امر بسيار نادر اتفاق مىافتد . آستر اين لباس تقريبا هميشه پوست‌هايى به رنگ سفيد و سياه و قهوه‌اى از بره‌هاى خراسان است ، كه پشم آنها بلند و زيبا و نرم و ظريف است ، و با وجود مرغوبيت جنس در اين طرف‌ها زياد گران نيست . جوراب از نخ ظريفى است كه ما به آن نخ پاريسى مىگوييم و رنگ‌هاى آن متنوع است . البته منظورم جوراب مردان است ، زيرا زنان جوراب مخملى يا زربفت و به‌طور كلى هرچه مطابق سليقهء آنها باشد مىپوشند ، ولى لباس‌ها همه از رنگ‌هاى متنوعى تركيب مىشوند . ايرانيان به اندازهء ما در هم‌آهنگى رنگ‌ها دقت نمىكنند و به‌علاوه مردم دوست ندارند رنگ‌هاى معمولى و عادى از قبيل فيروزه‌اى و سبز و غيره به كار برند و تعمد دارند رنگ‌هايى نامأنوس از قبيل آبى تيره و برنز و قرمز تند و زيتونى و غيره استعمال كنند . در ميان ساير رنگ‌ها صورتى پررنگ كه به آن آل مىگويند ، و در مقابل آن رنگ‌هاى قرمز و صورتى ما جلوهء خود را از دست مىدهد ، بسيار خوش‌آيند من است . نمىدانم اين رنگ را چگونه تشريح كنم ، چيزى تقريبا شبيه زغال افروخته و يا گل انار است . از رنگ‌هاى تيره ، رنگ سبز مخصوصى مورد توجه من است كه امروزه در مشرق‌زمين خيلى به كار مىرود و در اثر