فصل اول - دربارهء ويژگىهاى درياى هيركانى يا كاسپين . سرزمين‌ها ، مردم و خلق‌هاى گوناگونى به اين دريا تعلق دارد و نيز داراى نام‌هاى متفاوت است ، ولى به طور كلى مورخان براساس ويژگى زمين و خلق‌هائى كه در كنار آن سكنى دارند اين دريا را هيركانوم « 1 » و كاسپيوم « 2 » ناميده‌اند . درياى خزر تنها دريائى است كه فاقد ويژگى اقيانوس و يا درياهاى باز است « 3 » . با اين‌كه دور تا دور آن بسته است ، مىتوان آن را به درستى دريائى خواند كه وسيلهء سرزمين‌هاى مربوط به آن احاطه شده است .

--> ( 1 ) - Hyrkanum - نام باستانى ايالت كنار درياى خزر - و - آ . هيركانيا - گرگان . شمال شرق ايران . شرق درياى خزر در دشتى كه در باستان هيركانيا خوانده شده است . در حدود سال 1800 ميلادى و عروج قاجارها توسعه يافت . نام قديمش استر آباد است - م . ( 2 ) - Caspium - نويسنده همه جا كاسپين آورده است ولى ما نام متداول درياى « خزر » را مىآوريم - م . ( 3 ) - نزهة القلوب صفحهء 21 : « و بحر خزر . . . بحر محيط نيست و به قصبه خزر منسوبست بطليموس آن را درياى ارقانيا خواند . . . » - م . صفحه 239 همان كتاب : « و اين دريا با هيچ بحرى پيوسته نيست . . . » - م .