علومى كه مىآموزند عبارتست از : حساب ، هندسه ، فن خطابت ، شعر ، فيزيك ، اخلاق ، هيئت ، ستاره‌شناسى ، حقوق و طب . فلسفه ارسطو را كه به زبان عربى نگاشته شده در اختيار دارند و آن را پياله دنيا مىنامند ، زيرا همانطور كه پياله براى انسان فايده و لذت همراه دارد ، مىتواند ضرور و زيان هم داشته باشد ؛ يعنى اينكه آدمى قادر است فلسفه يا خردجهانى را به عنوان يك وسيلهء مخرب و نيز يك ابزار سازنده به كار برد . مستى و فلسفه هر دو براى برانگيختن هستند و اگر بيش از اندازه بر انسان چيره گردند ، سبب مىشوند كه آدمى دست به كارى نزديك به ديوانگى بزند . در مكتب‌خانه‌هاى معمولى ، پس از اينكه محصلين خواندن و نوشتن فرا گرفتند ، درس حساب داده مىشود . در اين قسمت از درس ، دانش‌آموز متوسط الحال از اعداد هندى و آنان كه دانش بيشترى دارند از اعداد عربى استفاده مىكنند . درس فن خطابت و شعر در جملاتى فشرده خلاصه شده است و در عمل هر دو درس را يك جا مىخوانند ، زيرا نوشته‌هاى مربوط به خطابت و نيز داستان‌هاى آن با جملات بسيار ظريف اخلاقى و متفكرانه آراسته شده است . به مناسبت ظرافتى كه در زبان شيخ سعدى شاعر نامور در مشرق‌زمين وجود دارد ، قبل از ساير آثار او ابتدا گلستان فراگرفته مىشود ، زيرا در كنار هنر زيباى خطابت كه در اين اثر ديده مىشود ، جملاتى پرمغز و قواعدى در زمينه سياست نيز با خود همراه دارد . در ايران كمتر فردى پيدا مىشود كه خواندن و نوشتن بداند و اين كتاب را در خانه خود نگهدارى نكند ، زيرا اگر كسى بخواهد از نظر دانش و شخصيت ، خود را نسبت به ديگران برتر نشان دهد ، حتى اگر يك فرد معمولى باشد ، در ضيافت‌ها ، در معاملات و در بحث‌ها متوسل به اين كتاب مىشود ، براى اينكه معمولا در اين اثر جملاتى وجود دارد كه ضرب المثل شده است و يا با منظور گوينده كاملا مطابقت دارد . غير از اين ، ايرانىها كتب داستانى و تاريخى ديگرى نيز در اختيار