ايرانى را كه نويسنده در كتاب خود به آن‌ها اشاره كرده است ، به كمك آثار نويسندگان ايرانى بيابم و به خواننده معرفى و از اين رهگذر زحمت او را كمتر كنم . در پيدا كردن اسامى درست و امروزى شهرها و رودخانه‌ها و كوه‌ها و . . . چه درون ايران آن روز و چه امروز به طور كامل موفق نبوده‌ام و اميدوارم چنانچه خوانندگان به موردى برخورد كردند مرا آگاه سازند . ضمنا مطالب درون پرانتز در متن از مؤلف است . الئاريوس سفرنامه خود را در شش دفتر نگاشته است كه از فصل سيزدهم ( دفتر چهارم ) مربوط به ايران مىشود و اين ترجمه از همين‌جا آغاز شده است ، ولى هم براى آرايش ظاهر اين كتاب هم براى آنكه بعضى خوانندگان سرگشته نشوند ، دفتر چهارم را دفتر اول و فصل سيزدهم اين دفتر را فصل اول آن عنوان كرديم . اگر از ترجمهء بخش مربوط به سفر مسكو صرفنظر شده ازاين‌روست كه اولا مطالب آن چندان به درد خوانندهء ايرانى امروز نمىخورد و ثانيا مىخواستيم تا هر چه زودتر ترجمهء اين اثر در دسترس دوستداران فرهنگ و تاريخ ايران قرار گيرد . به‌هرحال اگر بيم از فرداى نامعلوم و عمر چون « چراغ بر دريچهء باد » نبود به ترجمهء مفصل اين سفرنامه دست مىزدم و تازه اگر بهرام بيضائى مرا به اين كار نمىگمارد و با سعهءصدر و بزرگوارى و حوصله ، كار ويرايش اين برگردان را نمىپذيرفت و انتشارات ابتكار خطر زيان ناشى از انتشار برگردان يك گزارندهء گمنام را به گردن نمىگرفت ، هنوز هم معلوم نبود كه اهل پژوهش و علاقمندان به سفرنامهء الئاريوس چه موقع با ترجمهء آن آشنا مىشدند . اكنون ازين جهت خشنودم كه وظيفه ملى خود را انجام داده‌ام و جاى خالى سفرنامه الئاريوس را در كنار سه سفرنامه ياد شده پر كرده‌ام . باشد كه اين كار رهگشاى ترجمه متن مفصل آن شود . در پايان از راهنمائىهاى سودمند و مؤثر آقاى م - آزاد سپاسگزارى مى - كنم . جا دارد كه به عنوان سپاس و امتنان از آقايان اكبر آزما و دكتر عبد الرضا هوشنگ مهدوى كه مرا در پيدا كردن نام امروزى شهرها و نقاط جغرافيائى در