آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
289
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
فصل هشتم - دربارهء خوى و صفات ايرانيان ، آداب و رسوم و سنتهاى آنان . ايرانىها طبيعتا داراى روحى بزرگ ، نيروى دريافت بسيار خوب و استعداد بسيارند . تيزهوشى و سرعت انتقال آنان سبب شده است تا شاعرانى بزرگ از ميان آنان برخيزند كه در آثار خود مطالب قابل تفكر و تأمل آوردهاند . ايرانىها به كسب دانش و هنر ارزش زياد مىنهند . ذاتا افرادى متواضع و فروتن هستند و نسبت به ديگران بىاعتنائى نشان نمىدهند و با خوشخوئى و مهربانى با يكديگر بهويژه بيگانگان روبرو مىشوند . هنگام گفتگو كلمات مؤدبانه و متواضعانهئى به كار مىبرند ، مثلا هنگامى كه كسى را درون خانه خود دعوت مىكنند مىگويند : « خانهء ما را منور فرموديد » يا « قربان شما » يا « خاك پايم » ، « چشمم كف پايت » و از اين قبيل . مانند فرانسويان و حتى بيشتر از آنان بلدند كه چگونه الفاظ را بيارايند و خوشآمد گويند ، ولى اكثرا اين تعارفات توخالى و پوچ است . ايرانيان قصهپردازانى هستند كه از واقعيت و حقيقت دورى مىجويند و به همين دليل راستگويان صادق را ساده و ابله مىپندارند . براى آنان عيب نيست