آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )

242

سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )

با اجناس و كالاى گران‌بها در آنجا واقع است . بر بالاى محل ورودى بازار ساعت بزرگى نصب شده است . اين ساعت را زمان شاه عباس گويا يك نفر انگليسى بنام فسى « 1 » ساخته بود . اوايل چون در ايران نه ساعت ناقوس‌دار وجود داشت و نه ساعت بزرگ شهرى ، بنابراين ساعت مزبور براى مردم اصفهان جالب و شگفت‌انگيز بوده است زمانى كه ما در اصفهان بوديم اين ساعت از كار افتاده و به كلى خراب شده بود و تنها استاد ساعت‌ساز در ايران نيز به جرم كشتن يك نفر ايرانى اعدام شده بود « 2 » . در اصفهان ملل و اقوام گوناگونى هستند كه به بازرگانى و پيله‌ورى اشتغال دارند . تعدادى از اين‌ها تاجر عمده و ديگران خرده‌فروشند . در كنار ايرانىها ، هندىها ، تاتارها ، شاخه‌هاى مختلفى از ترك‌ها ، يهوديان ، ارامنه ، گرجىها ، انگليسىها ، هلندىها ، فرانسوىها ، ايتاليائىها و اسپانيائىها زندگى و كار مىكنند . بيش از همه هنديان هستند كه به پيله‌ورى و خرازىفروشى در بازار مشغولند . اجناس ابريشمى و كتانى هندى از نوع ايرانى آن برتر است . تعداد هميشگى آن‌ها دوازده هزار نفر در شهر اصفهان است . اكثرشان خطى بر پيشانى در بالاى دماغ به طور عمودى ، به بلندى و پهناى يك انگشت با زعفران « 3 » كشيده‌اند كه من نتوانستم مفهوم اين كار را دريابم . بيشتر هندىها مسلمان و تعدادى كافر هستند كه گروه اخير -

--> ( 1 ) - سفرنامه تاورنيه صفحه 390 : « در وسط بدنه شمالى درگاه بزرگى است كه بالاى آن ساعتى را شاه عباس در فتح هر مزاز پرتقالىها گرفته بود نصب كرده‌اند ؛ اما اين ساعت چيز بىمصرفى است زيرا كار نمىكند و معلوم نيست كه كسى به خيال راه انداختن آن باشد - م . ( 2 ) - ساعتساز مورد بحث رودلف اشتيدلر از اهالى زوريخ بود كه به حكم شاه صفى اعدام گرديده است براى آگاهى بيشتر به سفرنامه تاورنيه صفحه 526 رجوع فرمائيد . ضمنا معلوم نيست كه چرا الئاريوس در سفرنامه خود نامى از رودلف اشتيدلر نبرده و به آشنائى و ارتباط او با سفراى هلشتاين اشاره نكرده است - م . ( 3 ) - Safran