آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )

134

سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )

دريافت وجوه صدقات و هدايا دو نفر سوگندخورده مأمورند كه نذورچيان « 1 » ( از واژه عربى نذور « 2 » كه معناى وقف ، نذريه و پيمان مىدهد ) نام دارند . اين دو نفر هر روز در خانه‌اى كه سمت چپ مسجد چله‌خانه واقع شده است مىنشينند . بين اين دو صندوقى گرد كه با مخمل قرمز پوشيده شده است قرار دارد . آن‌ها وجوه صدقات را از سوراخى در بالاى صندوق به درون آن مىاندازند . شتر ، اسب و الاغ‌هائى كه آورده مىشود ، فورا مىفروشند و پول آن را به صندوق مىريزند ولى گوسفند و گاوهاى نر را ذبح و گوشت آن را بين فقرا تقسيم مىكنند . مقبره سيد جبرائيل پدر شاه صفى در دهى بنام كلخوران « 3 » واقع در نيم مايلى اردبيل قرار دارد . اين مقبره نيز جنبه تقدس و زيارتگاه دارد . سيد جبرائيل فردى گمنام و معمولى از كلخوران بود كه در گورستان قريه و بين قبور ساير اهالىها دفن شده بود ، اما صدر الدين نمىخواست بعد از مرگ پدرش كه خود مقبره او را ساخته بود قبر پدر بزرگش در رديف قبور افراد معمولى باشد ، لذا دستور داد نبش قبر كنند و بقاياى جنازه او را در مقبره باشكوه فعلى دفن كرد . خان اردبيل نماينده روحانى شاه و مأمور رسيدگى به اين بقاع متبركه است و در كنار آن ساير مأموريت‌ها و تكاليف دنيوى را به عنوان نماينده شاه انجام مىدهد ، ولى اجازه ندارد مانند خان شماخى سربازان بسيار تحت فرمان داشته باشد ، زيرا اردبيل يك شهر مرزى نيست و از اين جهت در برابر حملات برق‌آساى ترك‌ها نمىتواند آسيب‌پذير باشد . خدمهء بارگاه خان اردبيل به زحمت به پنجاه نفر مىرسد و فاقد شكوه و جلال بارگاه عرب خان است . زندگى ساده و محدودى دارد ، سه بار براى ما مهمانى ترتيب داد كه در آن‌ها مانند ايرانيان معمولى از قليانى كه لوله چوبى آن حدود دو ساعد بود

--> ( 1 ) - Nessurtziahn ( 2 ) - Nessur ( 3 ) - Kelheran - محل تولد شيخ صفى الدين اردبيلى ، دراين‌باره به صفحات 8 و 162 كتاب « تشكيل دولت ملى در ايران » رجوع فرمائيد - م .