آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
132
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
شاه صدر الدين پس از مرگ پدرش اين بقعه را توسط استاد معمارى كه با خود از مدينه آورده بود با بهائى گران ساخت « 1 » . مىگويند كه طرح و شكل چنين بنائى مربوط به معجزات شاه صدر الدين كه مانند پدرش صاحب كرامات بوده است مىشود . او به استاد معمار دستور مىدهد كه چشمان خود را ببندد ، معمار مزبور در حالتى روحانى تصوير ساختمانى را در ذهن خود مشاهده مىكند كه همان را پايه و طرح كار خود قرار مىدهد و مبادرت به ساختن آن مىكند . شاه جنيد « 2 » حياط را گسترش داد و حياطهاى مقدم و چند ساختمان را به آن اضافه كرد كه اكنون بقعه تبديل به يك قصر وسيع و بزرگ شده است و روزانه مانند يك كاخ بااهميت و معظم در آنجا رفتوآمد مىشود . بهسبب وجود موقوفات سلطنتى ، مالياتهاى مرتب و دريافت صدقات در هر روز و نذورات ، مداخل بقعه به چندين ميليون « 3 » مىرسد و مىتوان گفت كه با اين درآمد لشگر بزرگى را مىشود فراهم و مجهز كرد كه شاه فاقد آن است ، زيرا در كنار مبلغ معتنابهى پول نقد ، اينجا و آنجا خانهها ، اراضى و خدمه بسيارى پراكندهاند كه هرروز به دارائى اين گنج مىافزايند .
--> قبرستان « شهيدخانه » كه قبور شهداى جنگهاى شاه اسمعيل بود احترام زياد داشت . متأسفانه اين قبرستان امروز تبديل به باغ ملى شده است » ضمنا قبر شاه عباس كبير به احتمال زياد در كاشان است - م . ( 1 ) - براى آگاهى از اينكه چهكسانى در گسترش بقعه كوشيدهاند به دوكتاب باارزش « تشكيل دولت ملى در ايران » و « سياست و اقتصاد عصر صفوى » رجوع فرمائيد - م . ( 2 ) - Schah Tzinid - يكى ديگر از پيران طريقت . پدر حيدر و پسر شيخ ابراهيم براى شناختن اين شخصيت مهم به صفحه 15 كتاب « تشكيل دولت ملى در ايران » رجوع فرمائيد - م . ( 3 ) - نويسنده واحد پولى را كه با آن تخمين زده يادآور نشده است . ولى بهاحتمال زياد بايد تالر امپراطورى آلمان باشد - م .